Ticari bir sözleşme bozulduğunda dava açmak çoğu zaman yeterli değildir; teminatın nakde çevrilmesi, malın devredilmesi ya da payların el değiştirmesi kararı anlamsız hale getirebilir. Bu rehber, ihtiyati tedbir talebinin nasıl kurulacağını, hangi belgelerle destekleneceğini ve tedbir sonrası takvimin nasıl yönetileceğini ele alıyor.
Tedbirin Konusunu Daraltmak Şansı Artırır
En sık yapılan hata, geniş ve genel bir tedbir istemektir. Ticari faaliyetin tümünü durduran talepler, ölçülülük değerlendirmesinde kolayca reddedilir. Bunun yerine talep, uyuşmazlığın konusuyla sınırlı ve uygulanabilir biçimde yazılmalıdır: belirli bir teminat mektubunun ödenmemesi, belirli pay veya taşınmaz üzerine şerh, belirli bir markanın belirli ürün grubunda kullanılmaması gibi. Talebin infaz edilebilir olması, kararın uygulanmasında yaşanacak tartışmayı da baştan önler.
Yaklaşık İspat Ne Demektir?
Tedbir aşamasında tam ispat aranmaz; hakkın varlığı ve gecikmede doğacak sakınca konusunda kanaat oluşturmak yeterlidir. Ancak bu, belge sunulmadan talep edilebileceği anlamına gelmez. HMK çerçevesindeki bu aşamada dosyaya konulması gereken asgari set şudur:
- Sözleşmenin imzalı tam metni ve ekleri; sonradan yapılan değişikliklerin sırası
- Edimin yerine getirildiğini gösteren sevk irsaliyeleri, faturalar ve teslim kayıtları
- İhtarname ile buna verilen yanıt; temerrüdün doğduğu anı gösteren belge
- Karşı tarafın malvarlığını elden çıkardığına ya da faaliyetini taşıdığına ilişkin ticaret sicili ve tapu kayıtları
- Zararın büyüklüğünü gösteren hesap tablosu
Teminat ve Sonraki Adımlar
Tedbir kararı çoğunlukla teminat karşılığında verilir ve kararın uygulanması için kanunda öngörülen süre içinde harekete geçilmesi gerekir. Bu süre kaçırıldığında karar kendiliğinden etkisini yitirir; dosyanın en çok kaybedildiği nokta budur. Aynı şekilde dava açılmadan önce alınan tedbirlerde, esas davanın süresinde açılması zorunludur. Bu iki tarih, dosya açılır açılmaz takvime işlenmelidir.
Şirketler Hukukuna Değen Uyuşmazlıklarda
Uyuşmazlık ortaklık ilişkisine dokunuyorsa, tedbir talebi genel kurul kararlarının icrasının geri bırakılması ya da pay devrinin sınırlanması gibi TTK kapsamındaki özel taleplerle birlikte kurgulanmalıdır. Bu tür taleplerde şirketin faaliyetinin sürdürülebilirliği ile pay sahibinin korunması arasındaki denge gözetilir; bu dengeyi dilekçede açıkça tartışan talepler daha ikna edicidir.
Karşı Taraftaysanız
Tedbire karşı itiraz, hem şartların oluşmadığı hem de teminatın yetersiz kaldığı yönünde iki koldan kurulur. Tedbirin işletmede yarattığı somut zararın belgeyle gösterilmesi, kaldırma veya daraltma talebinin en güçlü dayanağıdır.
Kapanış
Ticari uyuşmazlıklarda hız çoğu zaman haklılıktan daha belirleyicidir; tedbir talebi bu nedenle davanın kendisi kadar özenle hazırlanmalıdır. Sözleşmenin yapısı, tarafların konumu ve teminat ilişkisi her dosyada farklı çözüm gerektirdiğinden bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığınızda adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.