Ortaklar, yöneticiler ve şirket arasındaki gerilimler şirket içi uyuşmazlığa dönüştüğünde, çoğu dava daha esasa girmeden bir soruyla karşılaşır: hangi mahkeme yetkilidir? Yetki hatası, dosyanın en baştan reddedilmesine yol açabilir.
Genel Yetki Kuralı
Kural olarak dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Şirket söz konusu olduğunda bu, çoğunlukla şirket merkezinin bulunduğu yerdir. Ancak uyuşmazlığın türüne göre bu genel kural farklılaşabilir.
Uyuşmazlık Türüne Göre Değişen Yetki
- Genel kurul kararlarının iptali gibi taleplerde 6102 sayılı Kanun'un düzeni gözetilir.
- Sözleşmeden doğan alacaklarda TBK ve sözleşmedeki yetki kaydı belirleyici olabilir.
- Tacirler arasındaki ilişkilerde yazılı yetki sözleşmesiyle yetkili mahkeme kararlaştırılabilir.
Yetki Sözleşmesinin Rolü
TTK kapsamındaki tacirler, aralarındaki uyuşmazlıklar için belirli bir mahkemeyi yazılı olarak yetkili kılabilir. Böyle bir kayıt varsa, davanın o mahkemede açılması gerekir. Kaydın geçerliliği ve kapsamı, dava açılmadan önce dikkatle okunmalıdır.
Yetki İtirazı ve Zamanlaması
Yetki, çoğu hâlde ilk itiraz olarak süresinde ileri sürülmezse sonradan tartışılamaz hâle gelebilir. Bu nedenle davalı taraf, yanlış yerde açılmış bir davada yetki itirazını ilk fırsatta yapmalıdır. Aksi hâlde yetkisiz mahkemenin yargılaması geçerli sayılabilir.
Değerlendirme
Yetki, göründüğünden daha stratejik bir konudur; doğru mahkeme, sürecin hızını ve seyrini etkiler. Her şirket uyuşmazlığının sözleşmesel ve fiili yapısı farklı olduğundan, dava açmadan önce yetki durumunu bir hukukçuyla netleştirmek isabetli olur.