Şirketler arası sözleşmelerin çoğunda, imza sırasında pek dikkat edilmeyen ama uyuşmazlık çıktığında her şeyi belirleyen bir madde bulunur: tahkim şartı. Bu madde, ihtilafın devlet mahkemesi yerine hakemler önünde çözüleceğini kararlaştırır. Rehber, Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu ekseninde ticari sözleşme uyuşmazlıklarını tahkim penceresinden ele alır.
Tahkim Şartı Ne İşe Yarar
Geçerli bir tahkim şartı varsa, taraflardan biri buna rağmen devlet mahkemesinde dava açtığında karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir ve dava bu nedenle usulden reddedilebilir. Bu yüzden sözleşme imzalanmadan önce tahkim maddesinin kapsamı, hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak kurallar net yazılmalıdır. Belirsiz kaleme alınmış bir tahkim şartı, ilerde yetki tartışmasına ve zaman kaybına yol açar.
Tahkimin Getirdikleri
- Uyuşmazlığın konusunda uzmanlaşmış hakemlerce görülmesi imkânı.
- Kural olarak gizlilik ve ticari sırların korunması.
- Hakem kararının kesin niteliği ve sınırlı iptal yolu.
Tahkime Elverişlilik Meselesi
Her uyuşmazlık tahkime götürülemez. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği, kamu düzenini ilgilendiren konular tahkim dışında kalabilir. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken ihtilafın niteliği düşünülmeli; salt bir alacak-verecek ilişkisi mi yoksa tahkime elverişli olmayan bir boyut mu içerdiği değerlendirilmelidir. Şirketler hukukuna özgü bazı kararların iptali gibi konular ayrı bir dikkat ister.
İhtilaf Çıktığında Yol Haritası
Uyuşmazlık doğduğunda önce sözleşmedeki tahkim maddesi ve varsa atıf yapılan tahkim kuralları okunmalıdır. Talep dilekçesi, sözleşmenin ihlal edilen hükmüne ve zararın dayanağına açıkça bağlanmalı; ticari defterler, faturalar ve yazışmalar delil olarak sistemli biçimde sunulmalıdır. Hakem kararının iptali yalnızca kanunda sayılan sınırlı sebeplerle mümkün olduğundan, savunma tahkim aşamasında eksiksiz yapılmalıdır.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Tahkim şartının geçerliliği ve ticari uyuşmazlığın yönetimi sözleşmenin metnine göre değiştiğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.