Şirketler arasındaki para alacağı ve tazminat davalarının önemli bölümünde, mahkemeye başvurmadan önce arabulucuya gitmek dava şartıdır. Bu rehber, ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuğun rolünü ve sözleşme metninin bu süreçteki ağırlığını ele alır.
Ticari Davada Zorunlu Arabuluculuk
TTK anlamında ticari sayılan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davalarında, dava açılmadan önce arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşama tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanırsa düzenlenen belge ilam niteliği kazanabilir; anlaşmama halinde son tutanak dava dilekçesine eklenir.
Sözleşme Metninin Belirleyiciliği
Ticari uyuşmazlıkların çoğu, tarafların baştan imzaladığı sözleşmenin lafzından çözülür. 6102 ve TBK hükümleri, sözleşmede boşluk bulunduğunda tamamlayıcı işlev görür. Bu nedenle uyuşmazlık doğduğunda ilk yapılacak iş, sözleşmedeki şu kalemleri okumaktır:
- Edimin kapsamı, teslim ve ifa koşulları
- Gecikme, cezai şart ve fesih hükümleri
- Yetkili mahkeme ve varsa tahkim kaydı
- Delil sözleşmesi niteliğindeki maddeler
Tacirler Arası Özel Kurallar
Tacirler arasında ihtar ve ihbarların belirli şekillerde (noter, taahhütlü mektup, kayıtlı elektronik posta gibi) yapılması gerekebilir. Ayrıca tacirin basiretli davranma yükümlülüğü, bir tüketiciden beklenenden daha yüksek bir özen ölçütü getirir. Bu, hem talep hem savunma stratejisini etkiler.
İspat ve Ticari Defterler
Ticari defterler, usulüne uygun tutulduğunda sahibi lehine de delil oluşturabilir. Fatura, irsaliye, sipariş yazışmaları ve cari hesap ekstreleri tarih sırasıyla dizilerek alacağın doğumu ve muacceliyeti gösterilmelidir.
Değerlendirme
Ticari uyuşmazlıkta en sık hata, dava şartı arabuluculuğu atlamak ve sözleşmedeki yetki/fesih kayıtlarını gözden kaçırmaktır. Sözleşmenizin özel hükümleri sonucu belirleyeceğinden, adım atmadan önce metnin hukukçu tarafından incelenmesi yararınıza olur.