Ticari nitelikteki bir sözleşme uyuşmazlığında hazırlık ne kadar iyi olursa olsun, dava şartı atlandığında dosya esasa girmeden kapanır. TTK anlamında ticari dava sayılan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması, davanın görülebilmesinin ön koşuludur. Bu rehber, 6102 sayılı TTK ve TBK ekseninde, hangi kapının önce çalınacağını belirlemeye odaklanıyor.
Uyuşmazlık Ticari Dava mı
Her şirket uyuşmazlığı ticari dava değildir; buna karşılık tarafların tacir olmadığı bazı ilişkiler mutlak ticari dava kapsamına girebilir. Bu nedenle önce uyuşmazlığın kaynağı incelenir: cari hesap, acentelik, taşıma, sigorta, rekabet yasağı, hisse devri ya da genel bir eser sözleşmesi mi söz konusudur. Kaynak belirlendikten sonra talebin niteliği değerlendirilir; konusu para olan taleplerle tespit veya fesih talepleri aynı rejime tabi değildir.
Dava Şartı Kontrol Listesi
- Talep, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ya da tazminat talebi mi?
- Arabuluculuk başvurusu, yetkili büro üzerinden mi yapıldı?
- Başvuruda karşı taraf unvanı, ticaret sicil kayıtlarıyla birebir aynı mı?
- Son tutanakta talep kalemleri ve tutarları açıkça yer alıyor mu?
- Dava dilekçesine son tutanağın aslı ya da onaylı örneği eklendi mi?
- Birden fazla davalı varsa hepsi süreçte muhatap alındı mı?
Sözleşmedeki Uyuşmazlık Çözüm Kaydını Okuyun
- Tahkim kaydı varsa devlet mahkemesine gitmek, hakem itirazıyla karşılaşmaya açık hale gelir.
- Yetki sözleşmesi, tacirler arasında geçerli biçimde kurulmuşsa davanın yerini değiştirir.
- Sözleşmede kademeli çözüm öngörülmüşse, önce müzakere veya bildirim aşamasının tamamlanması gerekebilir.
- Yabancılık unsuru varsa uygulanacak hukuk ve yetki kaydı birlikte değerlendirilmelidir.
Belge Zincirini Ticari Kayıtlarla Kurmak
Ticari uyuşmazlıklarda ispat büyük ölçüde defter ve kayıt düzenine dayanır. Sözleşme metni, sipariş formları, teslim ve irsaliye belgeleri, faturalar, cari hesap ekstreleri, mutabakat yazışmaları ve ihtarnameler tarih sırasıyla dizildiğinde iddia denetlenebilir hale gelir. Faturaya süresinde itiraz edilip edilmediği, ihtarnamenin hangi adrese gönderildiği ve tebliğ edilip edilmediği çoğu dosyada belirleyici olur. Elektronik yazışmalar kullanılacaksa, bunların bütünlüğünü gösterecek biçimde sunulması gerekir.
Ret İhtimaline Karşı Planlama
Arabuluculuk aşamasında anlaşma sağlanamazsa, dava dilekçesi hazır bekletilmeli ve talep kalemleri tutanaktaki ifadelerle uyumlu yazılmalıdır. Tutanakta yer almayan bir kalem için ayrı bir süreç gerekebileceği hesaba katılmalıdır. Ayrıca ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı varsa, bunun zamanlaması karşı tarafın malvarlığı hareketleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Yukarıdaki başlıklar genel bir yol haritası sunar; sözleşmenizin metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Dava şartı ve tahkim kaydı gibi noktalar için dosyanıza özgü bir inceleme yaptırmanız, usulden kayıp ihtimalini düşürür.