Yatırım yoluyla vatandaşlık başvurularında ret yazısı geldiğinde çoğu başvurucu, dosyayı tamamlayıp yeniden başvurmayı en güvenli yol olarak görür. Oysa yeniden başvuru, ilk işleme karşı işleyen dava açma süresini durdurmaz. Bu rehber, ret kararı sonrası izlenecek yolu ve merci tespitini konu alıyor.
Ret yazısı bir idari işlemdir; yolu idari yargıdır
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamındaki başvurunun reddi ve YUKK çerçevesindeki ikamet izni işlemleri, idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı asliye hukuk mahkemesinde ya da başka bir adli mercide dava açılamaz; iptal davası idari yargıda görülür. Adli yargıya yapılan başvuruda verilecek görev ret kararı, geçen süreyi geri getirmez.
Hangi mahkeme: idare mahkemesi mi, Danıştay mı?
Bu sorunun cevabı, işlemin hangi makam tarafından ve hangi hukuki biçimde tesis edildiğine bağlıdır. İYUK, kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesini yetkili kılar; merkezî idare tarafından yapılan işlemlerde bu adres genellikle Ankara'yı işaret eder. Buna karşılık kararın hangi makam tarafından imzalandığına göre ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'ın görevli olduğu hâller de vardır. Bu nedenle ret yazısındaki imza makamı ve dayanak, dilekçe yazılmadan önce dikkatle okunmalıdır.
Süre: yeniden başvuru süreyi durdurmaz
İYUK, idare mahkemelerinde açılacak davalar için altmış günlük genel dava açma süresi öngörür ve süre işlemin tebliğini izleyen günden başlar. Aynı konuda idareye yapılan yeni başvuru, kural olarak bu süreyi kendiliğinden durdurmaz. İdareye yapılan başvurunun süreye etkisi İYUK'ta ayrıca düzenlenmiş olup, dilekçe verilmeden önce bu hükümlerin somut duruma uygulanması gerekir. Elektronik ortamdan yapılan tebligatlarda okuma tarihi ile tebliğ tarihinin farklı olabileceği de gözden kaçmamalıdır.
Dosyanın bütünlüğü ret gerekçesini hedef alır
İptal davası, eksik belgenin sonradan tamamlandığı bir dosya değil, işlemin hukuka aykırılığını gösteren bir metindir. Bu nedenle dilekçe, ret gerekçesinde ne yazdığına göre kurulur. Dosyada bulunması beklenen temel unsurlar şunlardır:
- Yatırımın türünü, tutarını ve tarihini gösteren resmî kayıtlar
- Yatırımın devri veya elden çıkarılmaması yükümlülüğüne ilişkin taahhüt ve şerhler
- Uygunluk belgesine ilişkin yazışmalar ve idarenin ara işlemleri
- Kimlik, medeni hâl ve aile bireylerine ilişkin belgelerin usulüne uygun çevirileri ve tasdikleri
- Tebligata esas adres beyanı ile tebliğ evrakının örneği
Adım sırası
- Ret yazısındaki makam, dayanak ve gerekçe tespit edilir.
- Tebliğ tarihi belgelenerek süre takvime işlenir.
- Görevli ve yetkili mahkeme, imza makamına göre belirlenir.
- Gerekçeyi karşılayan belgeler ekler listesiyle sıralanır.
- Yürütmenin durdurulması istemi, doğuracağı somut zarara dayandırılarak yazılır.
Yabancılar hukukunda idari süreç ile yargı süreci paralel yürüdüğünden takvim yönetimi belirleyicidir. Buradaki genel açıklamalar her başvuruya birebir uymayabileceğinden, ret kararını aldığınız gün dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.