İçindekiler
Örgüt dosyalarında; üç kişi ve elverişlilik koşulunun denetimi, üyelik ile yardım ayrımı, güncel ceza aralıkları ve etkin pişmanlık zamanlamasının doğru kurulması.
Örgütün varlığı için kanunun aradığı iki koşul
TCK m.220/1 örgütün varlığını iki somut koşula bağlar: üye sayısının en az üç kişi olması ve örgütün yapısı, üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması. Bu koşullardan biri gerçekleşmiyorsa ortada örgüt değil, iştirak hâlinde işlenmiş münferit bir suç vardır. Üç kişinin bir araya gelmesi kendiliğinden örgüt oluşturmaz; elverişlilik, iddia edilen amaç suçlar ile eldeki yapının somut kapasitesi karşılaştırılarak denetlenir.
Güncel ceza aralıkları ve lehe kanun
24/12/2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle yapılan değişiklikten sonra: örgüt kuran veya yöneten beş yıldan on yıla kadar (m.220/1), örgüte üye olan iki yıldan beş yıla kadar (m.220/2) hapis cezası ile cezalandırılır; örgütün silahlı olması hâlinde ceza yarısı oranında artırılır (m.220/3). Silahlı örgüt artırımı böylece takdire bağlı aralıktan sabit orana dönüşmüştür.
Bundan önceki değişiklik 2020 yılında 7242 sayılı Kanun ile yapılmıştı. Dolayısıyla suç tarihine göre üç farklı ceza rejimi söz konusu olabilir ve lehe kanun karşılaştırması yapılması gerekir.
Üyelik mi, yardım mı? TCK m.220/7
Uygulamada en sık tartışılan nokta, kişinin örgütün hiyerarşik yapısına dâhil olup olmadığıdır. TCK m.220/7'ye göre hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi örgüt üyesi olarak cezalandırılır; ancak verilecek ceza yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir. Bu fıkra iki yönlü savunma alanı açar: yardımın bilerek ve isteyerek yapıldığının kanıtlanması gerekir, üyelik kabul edilse bile niteliğe göre indirim istenebilir.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği altıncı fıkra
TCK m.220'nin altıncı fıkrası, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca örgüt üyeliğinden de cezalandırılmasını düzenliyordu. Bu fıkra Anayasa Mahkemesi'nin 5/11/2024 tarihli ve E. 2024/81, K. 2024/189 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. İddianamede bu fıkraya dayanılmışsa iptal hususu öncelikle ileri sürülür.
Katalog suç denetimi
CMK m.100/3-a-10, TCK m.220'yi katalog suçlar arasında sayarken ikinci, yedinci ve sekizinci fıkraları hariç tutar. Yani örgüte üye olma, örgüte yardım ve propaganda katalog kapsamı dışındadır. Bu fıkralardan yürütülen dosyalarda yalnızca katalog gerekçesiyle tutuklama kararı verilmişse bu husus itiraz konusu yapılır.
Etkin pişmanlık: TCK m.221 ve zamanlama
TCK m.221 geniş bir etkin pişmanlık rejimi kurar ve sonuç beyanın zamanlamasına göre kökten değişir. Soruşturmaya başlanmadan ve amaç doğrultusunda suç işlenmeden önce örgütü dağıtan kurucu veya yönetici hakkında cezaya hükmolunmaz (m.221/1); suça iştirak etmeksizin gönüllü olarak ayrıldığını bildiren üye hakkında da cezaya hükmolunmaz (m.221/2). Gönüllü teslim olup bilgi verende cezasızlık, bilgiyi yakalandıktan sonra verende ise üçte birden dörtte üçe kadar indirim uygulanır (m.221/4). Bu hükümler aynı kişi bakımından birden fazla uygulanamaz (m.221/6).