Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe), ticari hayatta yaygın ödeme araçlarıdır ve İİK m.167-176'da düzenlenen özel icra takibi usulüne tabidir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Usulü (Örnek 10)
Alacaklı, kambiyo senedinin aslı ile birlikte icra dairesine başvurarak takip başlatır. Borçluya tebliğ edilen ödeme emrinde:
- 10 gün içinde ödeme veya
- 5 gün içinde itiraz hakkı belirtilir
Borçlunun İtiraz Türleri
1. Senedin Kendisine Karşı İtiraz
- İmza inkârı
- Hata, hile, ikrah ile imzalattırılma
- Bedelsizlik
- Senet metnindeki esaslı hatalar
Bu itirazlar icra mahkemesine 5 gün içinde yapılır.
2. Borca İtiraz
- Ödenmiştir
- Zamanaşımına uğramıştır
- Takas hakkı bulunduğu
İmza İnkârı (İİK m.170/A)
Borçlu, senet üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerse:
- İcra mahkemesi bilirkişi incelemesi yapar
- İmza borçluya ait çıkarsa: takip kesinleşir + %20 inkâr tazminatı
- İmza borçluya ait değilse: takip iptal edilir + alacaklıya %20 tazminat
Çek Yasağı ve Karşılıksız Çek Suçu
5941 sayılı Çek Kanunu m.5:
- Karşılıksız çek keşide etme: 1.500 güne kadar adli para cezası
- Çek hesabı açma yasağı
- Şikâyete bağlı suç (3 ay içinde şikâyet)
Yargıtay 12. HD Yaklaşımı
Yargıtay 12. HD, çekin "keşide tarihinden önce" bankaya ibraz edilmesinin, çekin geçersiz sayılmasına yol açmadığını, ancak hamilin ibraz hakkını keşide tarihinden itibaren kullanabileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Görevli Mahkeme
- İcra Mahkemesi: Şikâyet, itiraz
- İcra Ceza Mahkemesi: Karşılıksız çek suçu
Kambiyo senetleri takipleri kısa süreli ve teknik konulardır; ticaret hukuku avukatı ile birlikte hareket edin.