Tüp bebek (IVF) tedavileri, hem tıbbi hem hukuki açıdan karmaşık süreçlerdir.
Yasal Çerçeve
- 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Kanunu
- Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve ÜYTE Merkezleri Hakkında Yönetmelik
- Sağlık Bakanlığı izinli merkezlerde uygulanır
Şartlar
- Yasal evlilik (eşler arası)
- Eş+kadın yaş sınırı (genelde 23-39)
- Tıbbi endikasyon (kısırlık)
- Tedavi onayları
Embriyo Dondurma
- Yasal olarak izinli
- 5 yıl saklama (uzatılabilir)
- Dondurma sırasında zarar = malpraktis
Eşlerin Ayrılması Durumunda
- Embriyo "her iki eşin müşterek hakkı"
- Tek taraflı kullanım yasak
- Ortak karar yoksa imha seçeneği
- Yargıtay henüz kesinleşmemiş içtihat
Sperm/Yumurta Bağışı
- Türkiye'de yasaklı (eş dışından kabul edilmez)
- Yurt dışında yapılırsa: çocuğun nüfusa kayıt sorunu
Taşıyıcı Annelik
- Türkiye'de yasak
- Yurt dışında yapan vatandaşlar: çocuk Türk vatandaşı, ama velayet sorunu
ÜYTE Merkezi Malpraktisi
- Yanlış embriyo transferi
- Hijyen ihlâli
- Karıştırma (DNA testi karşı taraf)
- Embriyo hasarı
Yargıtay HGK
HGK, ÜYTE merkezlerinin "yüksek özen yükümlülüğü" taşıdığını, embriyo karıştırma gibi vahim hatalarda manevi tazminatın yüksek tutarda hükmedileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Sağlık hukuku avukatı önerilir.