Psikiyatride zorla tedavi (yatırma), kişi özgürlüğüne ciddi müdahale içerdiği için sıkı kurallara tabidir.
Yatırma Türleri
- Gönüllü: Hastanın yazılı onamı
- Acil zorla: Kendisi/başkasına zarar verme tehlikesi (24-48 saat)
- Mahkeme kararıyla: Süreli yatırma
Acil Yatırma
- Hekim kararı ile
- 24-48 saat geçici
- Sonra mahkemeye sevk şart
- Mahkeme onayı yoksa tahliye
Mahkeme Kararıyla
- Sulh hukuk mahkemesi
- Hasta dinlenir (mümkünse)
- Bilirkişi raporu (psikiyatrist)
- Süreli karar (3-6 ay)
- Süre bitiminde yeniden değerlendirme
Hastanın Hakları
- Avukat görme
- Yakına bilgilendirme
- İletişim
- Tedavi protokolünün açıklanması
- Kararına itiraz
Mağduriyet Hâlleri
- Haksız yatırma
- Aile çıkarı için yatırma (mal kaçırma vb.)
- Tedavi protokolü ihlâli
- Sınırlandırma sürelerinin aşılması
Yargıtay 4. HD ve Anayasa Mahkemesi
AYM, psikiyatride zorla yatırmanın Anayasa m.19 kişi özgürlüğüne müdahale olduğunu, sıkı yargısal denetim gerektirdiğini, mağdurların maddi-manevi tazminat talep edebileceğini benimsemektedir.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Sağlık ve insan hakları avukatı önerilir.