Gaziantep sınırlarında TEDAŞ lehine alınan 4549 sayılı acele kamulaştırma kararında maliklerin en sık yaşadığı sorun, kararın varlığından geç haberdar olmalarıdır. Köyde bulunmayan, adresini değiştirmiş ya da miras yoluyla intikal etmiş taşınmazlarda tebligat çoğu zaman ilanen yapılır ve malik durumu ancak arazide çalışma başlayınca öğrenir. Bu rehber, geç öğrenme hâlinde süre yönetiminin nasıl kurulacağına odaklanır.
Süreler hangi anda işlemeye başlar
Kamulaştırmayla ilgili süreler tek bir tarihten değil, birden çok tarihten işlemeye başlayabilir. Uygulamada belirleyici olanlar şunlardır:
- Kamulaştırma işleminin malike usulüne uygun tebliğ edildiği tarih
- Tebligat yapılamamışsa ilanın tamamlandığı tarih
- Acele el koyma kararının tebliğ edildiği tarih
- Bedel tespiti ve tescil davasındaki duruşma gününün bildirildiği tarih
Bunlar birbirinin yerine geçmez. El koyma kararını öğrenmiş olmak, kamulaştırma işlemine karşı açılacak davanın süresini kendiliğinden başlatmayabileceği gibi, tersi de doğrudur.
Tebligatın usulüne uygun olup olmadığı nasıl anlaşılır
7201 sayılı Tebligat Kanunu, tebliğ evrakının kime, hangi adreste ve hangi açıklamayla bırakıldığının tutanağa geçirilmesini arar. Mazbatada komşuya teslim, kapıya yapıştırma ya da muhtara bırakma gibi bir kayıt varsa; bu işlemlerin kanunun aradığı araştırma yapıldıktan sonra gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği incelenmelidir. Usulsüz tebligat hâlinde sürenin, işlemin fiilen öğrenildiği tarihten başladığı ileri sürülebilir. Ancak bu iddianın da belgeyle desteklenmesi gerekir.
Öğrenme tarihini belgeleyen kayıtlar
- Tapu müdürlüğünden alınan ve şerh tarihini gösteren kayıt örneği
- Dosyadan alınan ve inceleme tarihini gösteren suret talebi kaydı
- Arazideki çalışmanın başlangıcını gösteren tarihli fotoğraf ve tutanaklar
- İdareye yapılan başvuru ve kuruma giriş tarihini gösteren kayıt
Süre kaçırıldığında geriye kalan imkânlar
İptal davası süresi geçmiş olsa dahi bedel tespiti ve tescil dosyası ayrı yürüdüğünden, malikin bedele ilişkin itiraz ve delil sunma hakkı devam eder. Ayrıca fiilen el konulan ancak kamulaştırma işlemi tamamlanmayan alanlar bakımından farklı talep yolları gündeme gelebilir. Bu nedenle sürenin kaçırılmış olması dosyanın kapandığı anlamına gelmez; yalnızca hangi yolun açık kaldığının yeniden belirlenmesi gerekir.
Pratik takvim kurgusu
Tüm tarihleri tek bir tabloda toplayın: tebliğ tarihi, öğrenme tarihi, duruşma günü, rapora itiraz için verilen süre ve dava açma sonu. Her satırın yanına kaynağını yazın. Dosyada birden çok paydaş varsa süreler kişi bazında farklı işleyebileceğinden takvim de kişi bazında tutulmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Tebligatın geçerliliği tamamen mazbatadaki kayıtlara bağlı olduğundan, evrakınızın aslını bir hukukçuya göstermeden süre değerlendirmesi yapmanız risklidir.