İstanbul ili Çatalca ilçesinde tesis edilecek trafo binaları için taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkin 4723 sayılı Karar, iki ayrı yargı kolunu aynı anda gündeme getirir. Bedel tartışması adli yargıda yürürken, kararın hukuka uygunluğu idari yargının konusudur. Bu ayrımı bilmeden hareket etmek, en sık rastlanan usul hatasıdır.
İki ayrı dava, iki ayrı mahkeme
Acele el koyma ve bedel tespiti işlemleri asliye hukuk mahkemesinde görülür. Buna karşılık acele kamulaştırma kararının kendisi bir idari işlem olduğundan, iptali için idari yargıya başvurulması gerekir. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay'da görülür. Asliye hukuk mahkemesindeki dosyada kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürmek tek başına yeterli değildir; o mahkeme kural olarak bedel ve tescille sınırlı bir inceleme yapar.
Yürütmenin durdurulması neden önemlidir?
İptal davası açılmış olması, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Taşınmaza el konulduktan sonra üzerinde inşaat yapılması halinde, iptal kararı alınsa dahi eski hale getirme fiilen zorlaşır. Bu nedenle iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talebinin de ileri sürülmesi ve talebin somut zarar verileriyle desteklenmesi gerekir. İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen genel dava açma süresi altmış gün olup, süre kararın yayımı ya da tebliği ile işlemeye başlar.
İptal davasında ileri sürülen başlıca iddialar
- Aceleliğin somut olarak ortaya konmamış olması ve olağan usulün neden yetersiz kaldığının açıklanmaması
- Kamu yararı kararının ve gerekli onayların usulüne uygun alınmaması
- Aynı amaca daha az müdahaleyle ulaşılabilecek alternatif güzergâh bulunması
- Kamulaştırılan alanın ihtiyaçtan fazla belirlenmesi
Strateji kurarken dikkat edilecekler
- İdari ve adli yargıdaki dosyaları eş zamanlı takip edin; birindeki gelişmeyi diğerine bildirin.
- Yürütmenin durdurulması talebini dilekçenin başında ve gerekçeli biçimde ileri sürün.
- Taşınmazın el koyma öncesi hâlini tarihli görüntü ve ölçümlerle kayıt altına alın.
- İptal kararı alınması ihtimaline karşı zarar kalemlerinizi baştan belgelendirin.
Yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hangi yargı yolunun hangi sırayla işletileceği dosyanın aşamasına göre değiştiğinden, karar öğrenildiğinde zaman kaybetmeden değerlendirme yapılması yerinde olur.