Sivas ve Kayseri illerinde listede belirtilen yerlerde arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri yapılmasına dair 7116 karar sayılı işlem, kapsamdaki köy ve mahallelerde mülkiyetin yerini fiilen değiştiren bir süreci başlatır. Çiftçi açısından asıl mesele arazinin kaybı değil, hangi konumda ve hangi nitelikte yeni parsel verileceğidir.
Toplulaştırma Süreci Hangi Aşamalardan Geçer?
3083 sayılı Kanun ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu çerçevesinde yürütülen çalışmalar kabaca şu sırayı izler: proje alanının ilanı, mülkiyet tespiti, arazi derecelendirmesi, tercih alımı, blok ve dağıtım planlarının hazırlanması, askı, itirazların değerlendirilmesi ve nihayet yeni parsellerin tapuya tescili.
Derecelendirme: Sonucu Belirleyen Aşama
Toplulaştırmada araziler yüzölçümüyle değil, eşdeğerlik ilkesiyle karşılanır. Sulanabilirlik, eğim, toprak yapısı, yola ve su kaynağına mesafe gibi ölçütlere göre yapılan derecelendirme, sonradan verilecek parselin büyüklüğünü belirler. Derecelendirmeye zamanında itiraz etmeyen kişinin, dağıtım aşamasında yaptığı itirazlar çoğu kez sonuç vermez. Bu nedenle sürecin en kritik anı, çoğu çiftçinin önemsemediği derecelendirme askısıdır.
Dağıtım Cetveline İtirazda Nelere Dayanılır?
- Eşdeğerlik hesabının hatalı yapılması
- Tercih hakkının hiç sorulmaması veya kayda geçirilmemesi
- Eski parseldeki yatırımın (kuyu, sera, ağaç, tesis) karşılıksız bırakılması
- Yeni parselin sulama şebekesine veya yola erişiminin bulunmaması
- Aynı işletmeye ait parsellerin gereksiz yere bölünmesi
Ağaç, Yapı ve Tesis Bedelleri
Parsel üzerindeki dikili ağaçlar, sabit tesisler ve yapılar için ayrı değerlendirme yapılması gerekir. Burada en sık yaşanan kayıp, mevcut durumun proje başlangıcında tespit ettirilmemesidir. Tarihli fotoğraf, tespit tutanağı, fatura ve destekleme kayıtları itiraz aşamasında belirleyici olur.
İtirazdan Sonuç Alınamazsa
İdari aşamada reddedilen itiraz, idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Davada süre, işlemin tebliği veya askı ilanının sona ermesiyle işlemeye başlar. Tescil tamamlandıktan sonra açılan davalarda fiilî durumun geri döndürülmesi güçleştiğinden, itirazın askı aşamasında yapılması pratik olarak en etkili yoldur.
Yazıdaki bilgiler genel niteliktedir; proje alanı, uygulayıcı idare ve askı tarihleri her köyde farklılık gösterebilir. Kendi parseliniz için askı takvimini teyit ederek hareket etmeniz önerilir.