Denizli rüzgâr enerji santralinin yapımı amacıyla bazı taşınmazların tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 7122 karar sayılı işlemde dikkat çeken nokta, kamulaştırmayı yürüten kurum ile yatırımı yapan şirketin farklı olmasıdır. Bu ayrım, malikin kime, neyi talep edeceğini belirler.
Enerji Yatırımlarında Kamulaştırmayı Kim Yapar?
Özel hukuk tüzel kişisi olan üretim şirketleri doğrudan kamulaştırma yetkisine sahip değildir. Elektrik piyasası mevzuatı, lisans sahibinin talebi üzerine kamulaştırmanın düzenleyici kurum eliyle yürütülmesini ve taşınmazın kural olarak Hazine adına tescil edilerek yatırımcıya kullandırılmasını öngörür. Mülkiyetin kamuda kalması, malik açısından muhatabın idare olduğu anlamına gelir.
Mülkiyet mi, İrtifak mı?
Rüzgâr santrallerinde tüm alanın mülkiyeti alınmaz. Türbin temelleri ve şalt sahası için mülkiyet, güzergâh ve yol için ise çoğunlukla irtifak hakkı kurulur. Malik için sonuçları farklıdır:
- Mülkiyet kamulaştırmasında taşınmaz bütünüyle çıkar, bedel tam değer üzerinden hesaplanır.
- İrtifakta tapu malikte kalır, ancak kullanım kalıcı biçimde kısıtlanır ve bedel bu kısıtın karşılığıdır.
- İrtifak alanı, fiilen kullanılamayan bir bölge yaratıyorsa bu durum ayrıca dile getirilmelidir.
Bedel Belirlenirken Nelere Bakılır?
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu, bedelin taşınmazın niteliğine göre hesaplanmasını öngörür. Tarım arazilerinde net gelir yöntemi, arsa niteliğindeki yerlerde emsal karşılaştırması esas alınır. Bu nedenle taşınmazın arazi mi arsa mı sayılacağı tartışması çoğu dosyada bedelden daha belirleyicidir. İmar durumu, belediye sınırı içindeki konum ve çevredeki fiilî yapılaşma bu tartışmanın malzemesidir.
Yatırımcı Şirkete Karşı Talepler
Kamulaştırma dışında kalan komşu parsellerde ortaya çıkan gürültü, gölgelenme veya erişim sorunları kamulaştırma bedelinin konusu değildir. Bu tür zararlar, koşulları oluşuyorsa ayrı bir hukuki zeminde, ilgili şirkete karşı ileri sürülür. İki talebin aynı dosyada birleştirilmeye çalışılması süreç kaybına yol açar.
Malik İçin Öncelik Sırası
- Kamulaştırılan alanın türbin, yol ve hat bazında dökümünü isteyin.
- Mülkiyet ve irtifak alanlarını krokide ayırt edin.
- Taşınmazın niteliğine ilişkin belgeleri (imar durumu, tarımsal kayıt) toplayın.
- Keşif ve bilirkişi raporuna süresinde itiraz edin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Enerji kamulaştırmalarında dosya yapısı ve talep türleri farklılaştığından, kendi taşınmazınıza ilişkin belgelerle profesyonel değerlendirme alınması yerinde olur.