Yeni bir merkez yönetmeliğinin yürürlüğe girmesi, sadece ileriye dönük bir düzenleme değildir; önceki dönemde başlamış işlerin nasıl sonuçlandırılacağı sorusunu da beraberinde getirir. Bu yazı, yönetmeliğin yürürlük ve geçiş boyutuna odaklanmaktadır.
Düzenleyici İşlem Olarak Yönetmelik
Yönetmelikler, belirli bir kişiyi değil, genel ve soyut biçimde ilgili herkesi hedef alan düzenleyici işlemlerdir. Bu niteliği iki sonuç doğurur: birincisi, yayımlanmasıyla birlikte doğrudan dava konusu edilebilmesi; ikincisi, sonradan bireysel bir işlem yapıldığında dayanağı olan yönetmelik hükmünün de birlikte tartışılabilmesi. Bireysel işlemi bekleyerek dava açmak, çoğu zaman daha somut bir hukuki menfaat ortaya koyar.
Dava Ehliyeti ve Menfaat Şartı
- Düzenlemeden etkilenme ilişkisinin somut olarak ortaya konması
- Etkilenen kişinin merkezle bağının belgelenmesi
- Dava süresinin yayım veya bireysel işlemin tebliği tarihinden hesaplanması
- Uygulama işlemiyle birlikte dava açılıp açılmayacağının başta kararlaştırılması
Önceki Düzenleme Döneminde Yapılan İşlemler
Yeni yönetmelik yürürlüğe girdiğinde, önceki dönemde atanmış organ üyelerinin görev süreleri, başlatılmış projeler ve alınmış kararlar bakımından belirsizlik doğabilir. Yönetmelikte geçiş hükmü varsa öncelikle o uygulanır. Geçiş hükmü bulunmayan hallerde, kazanılmış durumların korunması ve hukuki güvenlik ilkesi gözetilerek değerlendirme yapılır. Bu nedenle geçiş dönemine ait kararların gerekçeli yazılması, sonradan yapılacak denetimde kurumu güçlü konuma taşır.
Kurumun Yürürlük Sürecinde Yapması Gerekenler
- Yürürlük tarihini ve varsa mülga düzenlemeyi kayıt altına alın.
- Devam eden işlerin hangi düzenlemeye göre sonuçlandırılacağını yazılı olarak belirleyin.
- Organ üyeliklerinin durumunu yeni metne göre gözden geçirin.
- Değişikliği ilgili personele ve paydaşlara duyurun, duyuru tarihini saklayın.
İlgililer İçin Süre Uyarısı
Düzenleyici işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yayım tarihinden itibaren işlemeye başlar. Sürenin geçmesi, düzenlemenin uygulanması üzerine yapılacak bireysel işleme karşı dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; ancak bu ikinci yolun kendi süresi ve koşulları vardır. Hangi yolun izleneceğine baştan karar vermek, süre kaybını önler.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Düzenleyici işlemlere karşı başvurularda süre ve menfaat şartı belirleyici olduğundan, dava düşünülüyorsa metnin yayım tarihiyle birlikte hukuki değerlendirmeye sunulması yerinde olur.