8243 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, UYGAR RES elektrik üretim tesisinin yapımı amacıyla Balıkesir, İzmir ve Manisa illerinde bulunan bazı taşınmazların Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Kararın malik açısından pratik anlamı şudur: normal kamulaştırmadaki uzlaşma aşaması beklenmeden, mahkemeden alınacak acele el koyma kararıyla taşınmaza fiilen girilebilir. Bu rehber, üç ile yayılmış tek bir proje kapsamında parseli bulunan malikin hangi işi hangi sırayla yapması gerektiğini anlatır.
Tek Proje, Üç Ayrı Yargı Çevresi
Karar tek bir projeye ait olsa da, kamulaştırma işlemleri taşınmaz bazında yürür. Balıkesir'deki parseliniz için açılan dava ile Manisa'daki parseliniz için açılan dava farklı mahkemelerde, farklı bilirkişi heyetleriyle ve farklı takvimlerle ilerleyebilir. Aynı kişiye ait birden fazla parsel varsa dosyalar kendiliğinden birleşmez; her dosyanın duruşma günü ve rapor süreci ayrı takip edilmelidir.
Karar Ekindeki Listeyi Kendi Tapunuzla Karşılaştırın
İlk kontrol, kararın ekinde yer alan kamulaştırma bilgileriyle tapu kaydının örtüşüp örtüşmediğidir. Şu kalemler ayrı ayrı doğrulanmalıdır:
- Ada, parsel ve pafta bilgisi ile malik adının güncel tapu kaydıyla uyumu
- Kamulaştırmanın tamamı mı yoksa parselin bir kısmı mı kapsadığı
- Mülkiyet kamulaştırması mı, yoksa yalnızca irtifak hakkı tesisi mi öngörüldüğü
- Taşınmaz üzerindeki intifa, ipotek, kira şerhi ve hisseli mülkiyet durumu
Acele El Koyma Duruşmasına Hazırlık
Acele el koyma aşamasında mahkeme, taşınmaza el konulmasına esas olacak bedeli tespit eder; bu bedel nihai kamulaştırma bedeli değildir. Buna rağmen bu aşamada yapılan keşif, sonraki değerlendirmelerin fiili dayanağını oluşturur. Bu nedenle keşif gününde arazideki ağaç, yapı, sera, sulama tesisi ve tarımsal ekipmanın tutanağa geçirilmesini sağlamak, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer.
İdari Yargı ve Adli Yargı Ayrımı
Kararın hukuka aykırılığı iddiası, kamu yararı ve aciliyet unsuru yönünden idari yargının konusudur. Bedelin miktarına yönelik itirazlar ise adli yargıda görülen bedel tespiti ve tescil davasında ileri sürülür. İki yolun süreleri ve ispat mantığı farklıdır; birinde geçen süre diğerini beklemez. Aciliyet iddiasına karşı ileri sürülecek argümanlar, projenin o parselden geçmesinin teknik zorunluluğu ve alternatif güzergâh bulunup bulunmadığı üzerinde yoğunlaşır.
Bedel Aşamasında Gözden Kaçan Kalemler
Rüzgâr santrali kamulaştırmalarında parselin bir bölümünün alınması, kalan kısmın kullanımını zorlaştırabilir. Kalan alanda değer kaybı, yola cephe kaybı, sulama hattının kesilmesi ve tarımsal bütünlüğün bozulması ayrıca değerlendirilmesi gereken başlıklardır. Ekili ürün, dikili ağaç yaşı ve verim durumu belgeye bağlanmadığında bilirkişi raporuna yansımayabilir.
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir. Parselinizin konumu, vasfı ve kararın ekindeki teknik veriler dosyadan dosyaya değiştiğinden, süre kaybı yaşamamak için kendi tapu ve tebligat evrakınızla birlikte bir hukukçuya değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.