8346 sayılı karar, Atakale RES elektrik üretim tesisinin kapasite artışının sağlanması amacıyla Kırıkkale ilinde bulunan bazı taşınmazların, tapuda Hazine adına tescil edilmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından acele kamulaştırılmasını konu almaktadır. Bu karar tipinde dikkat çeken unsur, kamulaştırmanın yeni bir tesisin kurulması için değil, mevcut bir tesisin kapasitesinin artırılması için istenmesidir.
Kapasite artışı neden ayrıca tartışılır
Kamulaştırma, mülkiyet hakkına yapılan ağır bir müdahaledir ve ancak kamu yararının gerektirdiği ölçüde meşru sayılır. Yeni bir üretim tesisinin kurulmasında kamu yararı bağı görece kolay kurulurken, hâlihazırda üretim yapan bir tesisin kapasitesinin artırılmasında bu bağın ayrıca ve somut olarak ortaya konulması beklenir. Değerlendirmede öne çıkan noktalar şunlardır:
- Artışın şebeke ihtiyacına ilişkin somut bir gerekçeye dayanıp dayanmadığı
- Aynı sonucun kamulaştırma yapılmadan, mevcut saha içinde elde edilip edilemeyeceği
- Talep edilen alanın büyüklüğünün amaçla orantılı olup olmadığı
- Alternatif güzergâh ve yerleşim seçeneklerinin incelenip incelenmediği
Aceleliğin kendisi ayrı bir denetim konusudur
Acele kamulaştırma, olağan usulün istisnasıdır. Bu nedenle yalnızca kamulaştırmanın değil, acele yapılmasını gerektiren hâlin de ayrıca gerekçelendirilmesi gerekir. Yatırımın kendi iş programına yetişme kaygısı ile kanunun aradığı acelelik hâli her zaman aynı şey değildir. Dosyada bu ayrımın işlenmesi, en güçlü hukuki argümanlardan biridir.
Karara karşı hangi yol izlenir
Kamulaştırma kararının iptali istemi idari yargıya, ödenecek bedele ilişkin uyuşmazlık ise adli yargıya aittir. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda görülür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dava açma süresi, işlemin ilgiliye tebliği ya da öğrenilmesiyle başlar. Fiilî durumun geri dönülemez hâle gelmesini önlemek bakımından, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması isteminin de yer alması ve bu istemin somut zarar verileriyle desteklenmesi önem taşır.
Malikin dosya hazırlığı
Türbin ve yol güzergâhının parselin hangi bölümünden geçtiği, kalan alanın kullanılabilirliği ve mevcut tarımsal faaliyetin sürdürülüp sürdürülemeyeceği teknik olarak ortaya konulmalıdır. Bu tespit yapılmadan yürütülen dosyalarda, itirazlar soyut kalır ve rapora yansımaz.
Aşağıdaki hatırlatmayla bitirmek gerekir: bu metin genel bilgi amaçlıdır, kamulaştırma dosyalarında süreler kısa işler ve her parselin durumu ayrı değerlendirilmelidir.