Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını dakikalar içinde zedeleyebilir. Bu tür dosyalarda sonucu belirleyen şey içeriğin ne kadar rahatsız edici olduğu değil, delil zincirinin ilk saatlerde nasıl kurulduğudur. Aşağıdaki adımlar TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245 hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde ele alınmıştır.
İçerik Silinmeden Yapılacak İlk İşlem
Deepfake dosyalarının en kırılgan yanı, içeriğin yayından kaldırılmasıyla birlikte kaynağın da kaybolmasıdır. Bu nedenle şikâyetten önce içeriğin bulunduğu adres, yayın tarihi, hesap bilgisi ve erişim sayaçları kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir dayanaktır; tarih damgası, adres bilgisini gösteren tam sayfa kaydı ve mümkünse noter aracılığıyla tespit çok daha güçlü sonuç verir.
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Şikâyeti Aynı Şey Değildir
Kişilik hakkı ihlali nedeniyle içeriğe erişimin engellenmesi 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden istenir ve hızlı sonuç veren bir koruma tedbiridir. Ceza şikâyeti ise cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve failin belirlenmesine odaklanır. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir; birlikte yürütülmelidir. Uygulamada sık görülen kayıp, yalnızca erişim engeliyle yetinilmesi ve içerik kaldırıldıktan sonra failin tespitine imkân veren trafik kayıtlarının artık istenememesidir.
Delil Zincirinin Halkaları
- İçeriğin bulunduğu adres ve yayın anına ilişkin tespit
- Dosyanın orijinal hâlinin değiştirilmeden saklanması ve özet değerinin alınması
- Yayıncı hesabın geçmiş paylaşımları ve etkileşim ağı
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesap ve grupların listesi
- Kişisel verinin izinsiz işlendiği yönündeki KVKK boyutunun ayrıca not edilmesi
Uzlaştırma Kapsamı ve Dava Kararı
Bu tür olaylarda birden çok hukuka aykırılık iç içe geçer: hakaret, özel hayatın gizliliğinin ihlali, kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması ve bilişim sistemine yönelik fiiller. Bu suçların bir kısmı uzlaştırmaya elverişliyken bir kısmı değildir. Dolayısıyla uzlaşma teklifi geldiğinde soru şudur: teklif dosyanın tamamını mı yoksa yalnızca bir kısmını mı kapsıyor? Kapsam dışı kalan fiiller yönünden soruşturma sürer ve mağdurun tazminat talepleri saklı kalır. Karar verirken failin kimliğinin tespit edilip edilmediği, içeriğin yayılma genişliği ve tekrar riski birlikte tartılmalıdır.
Teknik incelemenin sonucu dosyanın yönünü tamamen değiştirebilir. Bu nedenle içeriğin niteliğine ve yayılma biçimine göre kurgunun bir hukukçuyla birlikte oluşturulması, hem koruma tedbirinin hem de ceza sürecinin verimliliği bakımından önemlidir.