İnternette yayımlanan bir içerik kişilik hakkını ihlal ettiğinde iki ayrı talep gündeme gelir: içeriğin erişime engellenmesi veya kaldırılması ile uğranılan zararın tazmini. Bu iki talep aynı dilekçeye sığmaz; farklı mercilerde, farklı ispat ölçüsüyle yürür. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki hızlı koruma yolu içeriği durdurmaya, tazminat yolu ise zararı karşılamaya odaklıdır. İçeriğin arkasındaki eylem aynı zamanda TCK 243-245 kapsamında bir bilişim suçu oluşturuyorsa üçüncü bir hat olarak ceza soruşturması açılır.
İki Hattı Karıştırmamak
Uygulamada en sık görülen kayıp, erişim engeli talebiyle tazminat talebinin tek bir başvuruda birleştirilmeye çalışılmasıdır. Koruma kararı veren hâkimlik tazminata hükmetmez; tazminat davasına bakan mahkeme de içeriğin acilen durdurulmasını sağlayacak hızda çalışmaz. Doğru sıralama, önce içeriği durdurup zararın büyümesini kesmek, ardından belgelenmiş zarar üzerinden tazminat talebini kurmaktır.
Kaldırma Başvurusunda Dosyanın Hazırlanışı
- İhlal edici içeriğin tam adresi, ekran görüntüsü ve erişim tarihi kayıt altına alınır.
- İçeriğin hangi kişilik hakkını (şeref, itibar, özel hayat, görüntü) ihlal ettiği tek tek gösterilir.
- Talep, tüm siteye değil yalnızca ihlal edici bağlantıya yönelik ve ölçülü biçimde yazılır.
- Varsa içerik sağlayıcıya yapılmış önceki bildirim ve cevabı dosyaya eklenir.
Ret Halinde İtiraz Kurgusu
Talebin reddi çoğunlukla ihlalin somutlaştırılmamasından ya da tedbirin ölçüsüz istenmesinden kaynaklanır. İtiraz dilekçesi ilk dilekçenin tekrarı olmamalı; ret gerekçesinin hangi noktasının hatalı olduğu gösterilmelidir. Kapsam geniş bulunduysa talep daraltılır, ihlal soyut bulunduysa içeriğin başvurucuyu tanınabilir kılan unsurları öne çıkarılır.
Tazminat Talebinde Zararın Ölçülebilirliği
- Manevi zararda ihlalin yaygınlığı, erişim süresi ve etkilediği çevre anlatılır.
- Maddi zararda gelir kaybı, iptal edilen işler veya itibar onarım gideri belgeye bağlanır.
- İçeriğin ne kadar süre yayında kaldığı, kaldırma başvurusunun tarihiyle birlikte gösterilir.
Uzlaşma mı Dava mı: Karar Anı
Karşı taraf içeriği gönüllü kaldırıp özür yayımlamayı teklif ettiğinde, bu teklifin tazminat hakkından feragat anlamına gelip gelmediği yazılı olarak netleştirilmelidir. Sözlü mutabakatla içeriğin kaldırılması, ileride benzer yayının tekrarını engellemez. Uzlaşma tercih edilecekse metinde tekrar yasağı, kapsam ve ihlal halinde sonuç açıkça yer almalıdır. Aksi halde dosya kapanmış görünürken zarar sürer.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; içeriğin türü, yayın mecrası ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Somut dosyada başvuru yolunu ve zamanlamasını bir hukukçuyla birlikte belirlemek yerinde olur.