Sahte bağlantı, taklit internet sitesi veya kurum çalışanı gibi arayan kişiler yoluyla gerçekleşen phishing saldırılarında mağdurun önünde birbirinden bağımsız iki hat vardır: ceza soruşturması ve zararın tahsiline yönelik hukuk yolu. TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK bu iki hattı farklı noktalardan destekler. İlk saatlerde atılan adımlar, her iki hattın da gücünü belirler.
İlk 24 Saat: Delilin Uçmasını Önlemek
Phishing dosyalarında delil çok hızlı kaybolur. Sahte sitenin ekran görüntüsü adres çubuğu görünecek biçimde alınmalı, gelen SMS ve e-postalar başlık bilgileriyle birlikte saklanmalı, arama kayıtları not edilmelidir. Bankaya yapılan bildirim yazılı olarak da tekrarlanmalı ve saati kayda geçirilmelidir; iade sürecinde bu zaman damgası belirleyici olur. Cihaz üzerinde silme veya fabrika ayarlarına dönme işlemleri delil kaybına yol açacağından yapılmamalıdır.
Şikâyet Nereye Verilir
Suç duyurusu herhangi bir cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa verilebilir; dosya, yetkili savcılığa gönderilir. Yetki kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir, bilişim yoluyla işlenen fiillerde ise mağdurun bulunduğu yer ve zararın gerçekleştiği yer üzerinden değerlendirme yapılabilir. Dilekçede yalnızca olayın anlatılması yetmez; hesap numaraları, işlem referansları, IP ve telefon bilgileri ile hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiği açıkça talep edilmelidir.
Görevli Ceza Mahkemesi ve Uzlaştırma Sınırı
İsnadın niteliği görevli mahkemeyi belirler. Bilişim sistemine girme ile banka veya kredi kartının kötüye kullanılması farklı hükümlere tabidir; bilişim sistemleri araç kılınarak işlenen nitelikli dolandırıcılık ise daha ağır bir yaptırım rejimine ve farklı görev kuralına bağlıdır. Bu suç grubunun büyük bölümü, kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle uzlaştırma kapsamında değerlendirilmez; failin ödeme teklifi soruşturmayı kendiliğinden sona erdirmez, olsa olsa etkin pişmanlık veya takdiri indirim tartışmasına konu olur.
Zararın Tahsili Ayrı Bir Dosyadır
Ceza dosyası, kaybedilen parayı otomatik olarak geri getirmez. Bankanın veya ödeme kuruluşunun güvenlik yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği tartışmalıysa, bu talep adli yargıda ayrıca ileri sürülür. Kişisel verilerin sızması bir veri sorumlusunun kusuruna dayanıyorsa, ayrıca KVKK yolu da açıktır. İçeriğin yayından kaldırılması ve erişimin engellenmesi ise 5651 sayılı Kanun çerçevesinde kendi usulüne göre istenir.
Şikâyet Dilekçesine Eklenecekler
- İşlem dekontları ve hesap hareket dökümü
- Sahte site ve mesajların tarih içeren görüntüleri
- Bankaya yapılan bildirimin yazılı kaydı
- Kullanılan cihaz ve hat bilgileri
- Talep edilen araştırma kalemlerinin listesi
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Bu tür dosyalarda paranın izlenebilirliği zamanla hızla azaldığından, olayın hemen ardından hem bankaya hem savcılığa başvurmak ve süreci hukuki destekle yürütmek sonucu belirgin biçimde etkiler.