Yapay zeka ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun iki ayrı ihtiyacı vardır: içeriğin hızla erişime kapatılması ve failin cezai sorumluluğunun araştırılması. Bu iki ihtiyaç farklı mercilere gider ve karıştırıldığında hem zaman hem delil kaybedilir.
İki Ayrı Yol: Erişim Engeli ve Ceza Soruşturması
İnternet ortamındaki yayınlara ilişkin 5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlali ve özel hayatın gizliliğine yönelik içeriklerde sulh ceza hâkimliğine başvuru imkanı tanır. Bu yol, içeriğin yayılmasını durdurmaya yöneliktir ve failin kim olduğunu bilmeyi gerektirmez. Suç duyurusu ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; burada amaç soruşturma açılması ve failin tespitidir. İki başvuru birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Nitelendirme Yer Yetkisini Değiştirir
Deepfake içeriği tek bir suç tipine oturmaz. Somut olaya göre Türk Ceza Kanunu kapsamındaki hakaret, özel hayatın gizliliğinin ihlali, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması veya bilişim sistemine yönelik fiiller gündeme gelebilir. Nitelendirme, hem soruşturmayı yürütecek savcılığı hem de sonradan görevli mahkemeyi etkiler. İnternet üzerinden işlenen fiillerde suçun işlendiği yerin belirlenmesi tartışmalı olduğundan, dilekçede içeriğin erişilebilir olduğu yer ve mağdurun bulunduğu yer birlikte açıklanmalıdır.
Duyuru Dilekçesinde Bulunması Gereken Teknik Ekler
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi ve hesap bilgileri
- Tespit tarihini gösteren, üstveri bilgisi kaybolmamış ekran görüntüleri veya kayıtlar
- Görüntünün üretilmiş olduğunu destekleyen karşılaştırma materyali
- Yayılmanın boyutunu gösteren etkileşim ve paylaşım verileri
- Varsa daha önce yapılmış platform bildirimleri ve platform yanıtları
Uzlaştırma Kapsamı ve Dava Kararı
Şikayete bağlı suç tipleri kural olarak uzlaştırma prosedürüne tabidir; buna karşılık resen soruşturulan tipler bu kapsam dışında kalır. Deepfake dosyalarında aynı fiil birden çok suç tipini karşıladığında, bir yönüyle uzlaştırmaya gidilirken diğer yönüyle soruşturma devam edebilir. Uzlaşma teklifine yaklaşırken içeriğin gerçekten kaldırılıp kaldırılmadığı, yedek hesaplardan yeniden yayımlanma riski ve maddi zararın karşılanma biçimi değerlendirilmelidir. Erişim engeli alınmadan kabul edilen bir uzlaşma, çoğu zaman mağdurun asıl sorununu çözmez.
Kapanış
Aktarılanlar genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve failin bilinip bilinmemesi izlenecek yolu tamamen değiştirebilir; bu nedenle başvuru öncesinde dosyaya özel hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.