İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle hak ihlali yaşandığında, tepkinin hızı kadar doğru mercie başvurulması da önemlidir. 5651 sayılı Kanun farklı ihlal türleri için farklı yollar öngörür; yanlış yol seçildiğinde içerik yayında kalırken süreler işlemeye devam eder. Aşağıda başvurunun kurgusu, olumsuz kararlara itiraz ve sürecin ceza boyutuyla ilişkisi anlatılmaktadır.
İçeriğin Delil Olarak Sabitlenmesi
İçerik her an kaldırılabileceği veya değiştirilebileceği için, başvurudan önce bağlantı adresi (URL), yayın tarihi, yayıncı bilgisi ve içeriğin tam görünümü kayıt altına alınmalıdır. Yalnızca sayfa adının bildirilmesi, kararın kapsamının belirsiz kalmasına ve uygulamada içeriğin erişilebilir kalmasına yol açar. Aynı içeriğin farklı platformlardaki kopyaları da listelenmelidir.
Hangi Yol: İçerikten Çıkarma, URL Bazlı Engel, Cevap Hakkı
Talebin türü sonucu belirler. Bütün siteye yönelik geniş kapsamlı taleplerin kabul görme ihtimali düşüktür; ölçülülük gereği en dar müdahale tercih edilir. Bu nedenle talep, ihlale konu tek tek bağlantılar üzerinden kurulmalı ve her bağlantı için ihlalin niteliği ayrı gösterilmelidir. Kişilik hakkı ihlali, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin hukuka aykırı yayımı farklı gerekçeler gerektirir.
Sulh Ceza Hâkimliği Kararına İtiraz
Talebin reddi hâlinde itiraz, kararı veren hâkimliği takip eden numaralı hâkimliğe yapılır. İtiraz dilekçesinde ilk talebin tekrarı yerine, ret gerekçesinin karşılanması gerekir: ifade özgürlüğü ile kişilik hakkı arasındaki denge kurulurken hangi somut verinin gözden kaçtığı, içeriğin güncelliğini yitirip yitirmediği ve kamuya yararlı bilgi niteliği taşıyıp taşımadığı tartışılmalıdır. Kararın uygulanmadığı hâllerde ise ayrıca bildirim yapılması gündeme gelir.
Ceza Boyutu ve Erişim Engeliyle İlişkisi
Hesap ele geçirme, sisteme girme veya verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi söz konusuysa, TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin suç düzenlemeleri (243-245) kapsamında ayrıca şikâyet yolu açıktır. Erişim engeli kararı içeriği görünmez kılar; failin tespiti ve zararın giderilmesi bakımından ceza soruşturması ile hukuk davası ayrı yollardır. Kişisel veri boyutu bulunan yayınlarda KVKK kapsamındaki başvuru mekanizması da paralel olarak işletilebilir.
Kaldırma Taahhüdü ile Yargı Kararı Arasındaki Seçim
Yayıncı içeriği gönüllü kaldıracağını bildirdiğinde, süreci durdurmadan önce taahhüdün kapsamı yazılı hâle getirilmelidir. İçeriğin arşiv kayıtlarından, arama motoru önbelleğinden ve mükerrer yayınlardan da çıkarılıp çıkarılmayacağı belirtilmezse, ihlal kısa süre sonra tekrar eder. Anlaşma sağlansa bile manevi tazminat talebinin saklı tutulup tutulmadığı metinde açıkça yer almalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. İnternet yayınlarında zamanın aleyhe işlemesi nedeniyle, ihlalin fark edilmesinin ardından belgeleme ve başvuru adımlarının bir avukatla birlikte planlanması önerilir.