Bir veri ihlalinin ardından atılacak adımların sırası, sonradan talep edilebilecek tazminatın kaderini belirler. TCK 243-245, 5651 ve KVKK üç ayrı yol açar; bu yolların birbirini nasıl beslediğini bilmeden yapılan başvurular çoğu kez eksik kalır.
Olayın Teknik ve Hukuki Fotoğrafını Çekmek
İlk saatlerde yapılması gereken, iddiayı değil olayı kayda geçirmektir. Erişimin hangi tarihte ve hangi sistem üzerinden gerçekleştiği, hangi veri kategorilerinin etkilendiği, verinin yayımlanıp yayımlanmadığı ve zararın kimlerde doğduğu ayrı ayrı yazılır. Ekran görüntüleri tek başına zayıf kalabilir; mümkün olduğunca sunucu kayıtları, erişim günlükleri ve zaman damgalı çıktılar birlikte saklanmalıdır. Delilin nasıl elde edildiği de kaydedilmelidir, çünkü elde etme biçimi tartışmalıysa ispat değeri düşebilir.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Amaç
- Ceza yolu: Verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi, yayılması ya da sisteme girilmesi iddiası TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri kapsamında savcılığa şikâyet konusu yapılabilir.
- İdari yol: Veri sorumlusunun yükümlülüklerini ihlal ettiği düşünülüyorsa, KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna başvurulur; sonuç alınamazsa Kurula şikâyet yolu açılır.
- Özel hukuk yolu: Kişilik haklarına saldırı ve doğan zarar için maddi ve manevi tazminat talep edilebilir; ayrıca 5651 kapsamında içeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi istenebilir.
Tazminat Talebinin Kurulması
Tazminat talebinde en zayıf halka genellikle nedensellik bağıdır. İhlalin varlığı kabul edilse bile, uğranılan zararın bu ihlalden doğduğunun gösterilmesi gerekir. Bu nedenle ihlal sonrası yaşananlar tarih sırasıyla listelenmelidir: dolandırıcılık girişimleri, hesap ele geçirmeleri, itibar kaybına yol açan paylaşımlar, iş kaybı ya da güvenlik önlemleri için yapılan harcamalar. Manevi tazminatta ise verinin niteliği, yayılma genişliği ve mağdurun kamuya açıklık derecesi belirleyici olur. Talep ederken hesaplanabilir kalemler ile takdire bırakılan kalemler ayrı gösterilmelidir.
Uzlaşma Teklifi ile Yargılamayı Sürdürme Arasında
Veri sorumlusu kuruluşlar çoğu zaman kamuya yansımadan çözüm arar. Bu aşamada değerlendirilmesi gereken; teklifin yalnızca mevcut zararı mı yoksa ileride doğabilecek zararları da mı kapsadığı, verinin silinmesine ilişkin somut bir taahhüt içerip içermediği ve gizlilik kaydının şikâyet hakkını sınırlayıp sınırlamadığıdır. Ceza yolu bakımından uzlaştırma kurumunun kapsamı ise iddia edilen suçun niteliğine göre değişir; her bilişim suçu uzlaştırmaya tabi değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İhlalin teknik yapısı, verinin kategorisi ve tarafların konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru dilekçelerini hazırlamadan önce dosyaya özel hukuki destek almanız yerinde olur.