Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü veya ses kayıtları hızla yayılır ve çoğu zaman ilk 48 saat içinde silinip başka hesaplarda yeniden ortaya çıkar. Bu nedenle deepfake dosyalarında asıl mesele iddianın haklılığı değil, iddianın delil zinciriyle ayakta tutulabilmesi ve doğru mercie zamanında başvurulmasıdır.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı Takvim
Aynı içerik için genellikle üç yol birlikte işletilir: içeriğin yayından kaldırılması, cezai soruşturma ve tazminat. 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi sulh ceza hâkimliğine yapılır ve bu yol hızlı sonuç verecek şekilde kurgulanmıştır. Cezai boyutta ise TCK kapsamında özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, müstehcenlik veya dolandırıcılık gibi farklı suç tipleri gündeme gelebilir; içerik kişisel veri içeriyorsa KVKK ekseninde ayrı bir idari süreç de işletilebilir.
Şikâyet Süresini Kaçırmamak
Şikâyete bağlı suçlarda, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen şikâyet süresi vardır ve bu süre geçtiğinde soruşturma yürütülemez. Deepfake dosyalarında fail çoğu kez anonimdir; bu durumda öğrenme anının fail bakımından ne zaman gerçekleştiği tartışmalı hale gelir. Güvenli yaklaşım, içerikle karşılaşıldığı tarihte şikâyeti yapıp fail tespitini soruşturmaya bırakmaktır.
Delil Zincirini Kurmanın Adımları
- İçeriğin tam ekran görüntüsü değil, URL, hesap kimliği, paylaşım tarihi ve etkileşim sayısını da içerecek şekilde kaydedilmesi.
- Ham dosyanın indirilip değiştirilmeden saklanması; üzerinde kırpma veya format dönüştürme yapılmaması.
- Kaydın özet değerinin (hash) alınıp tarihli biçimde muhafaza edilmesi.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya mahkemeden delil tespiti istenmesi.
- Platforma yapılan bildirim ve platformun verdiği yanıtın ayrıca dosyalanması.
Sahteliği Kim Gösterecek?
Deepfake iddiasında teknik inceleme belirleyicidir. Görüntünün üretim izleri, ses spektrumu ve meta veriler bilirkişi incelemesine konu edilir. Bu nedenle içeriğin sadece yayından kaldırılması yeterli değildir; kaldırılmadan önce adli incelemeye elverişli kopyanın alınmış olması gerekir. Aksi hâlde soruşturma, incelenecek nesnesi olmayan bir dosyaya döner.
Yer Bakımından Başvuru
- Erişim engelleme taleplerinde başvuru, ilgili kişinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğine yapılabilir.
- Cezai şikâyet için bulunulan yer cumhuriyet başsavcılığına başvurmak yeterlidir; yetki, soruşturma sırasında belirlenir.
- Tazminat davasında haksız fiile ilişkin yetki kuralları uygulanır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirir; kaydı aldıktan hemen sonra bir hukukçuyla temas kurmak, delilin ömrünü uzatır.