Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında ispat, çoğu zaman içeriğin kendisinden değil, o içeriğin nereden, ne zaman ve nasıl elde edildiğinden çıkar. TCK'nın bilişim alanındaki suçlara ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde yürüyen bu dosyalarda delil zincirinin kopması, işin esasına hiç girilmeden sonuç doğurabilir.
Delilin İlk Anı: Ekran Görüntüsü Yeterli Değildir
Uygulamada en sık rastlanan eksiklik, mağdurun yalnızca ekran görüntüsü alıp içeriğin bulunduğu adresi ve zaman bilgisini kayıt altına almamasıdır. Sahte içerik kısa sürede kaldırıldığında veya hesap kapatıldığında geriye doğrulanabilir hiçbir iz kalmaz. Bu nedenle ilk saatlerde şu üç unsurun birlikte tespiti önem taşır: içeriğin tam adresi, yayın tarihi ve saati, içeriği yayan hesabın kimlik izleri.
Zincirin Halkaları ve Kırılma Noktaları
- Kaynak halkası: içeriğin ilk yayınlandığı platform ve hesap.
- Tespit halkası: noter veya adli makam eliyle yapılan resmî tespit.
- Aktarım halkası: dosyanın hangi cihazdan hangi ortama kopyalandığı.
- İnceleme halkası: içeriğin sentetik olup olmadığına dair teknik inceleme.
Halkalardan biri belgelenmediğinde, savunma tarafı içeriğin sonradan değiştirildiğini ileri sürebilir; bu itiraz teknik raporun ağırlığını doğrudan zayıflatır.
Usule Aykırı İşlem Riskini Azaltan Sıra
- İçeriğin bulunduğu adres ve zaman bilgisi bozulmadan tespit ettirilir.
- Şikâyet dilekçesinde hangi fiilin hangi kanun kapsamında değerlendirilmesini istediğiniz ayrı ayrı gösterilir.
- Platforma yönelik kaldırma talebi ile ceza soruşturmasının takvimi ayrı ama eşzamanlı yürütülür.
- Teknik inceleme talebi, dosyadaki dijital materyalin bütünlük değeri belirtilerek yapılır.
- Soruşturma sonucuna göre başvurulacak itiraz yolu baştan planlanır.
Zaman Baskısı Nerede Ortaya Çıkar?
Dijital delilin ömrü kısadır. Platform kayıtları belirli süre sonra silinebilir, bağlantı kayıtlarına ilişkin veriler sınırlı süre saklanır. Bu nedenle takvim yalnızca şikâyet süresi üzerine değil, delilin fiilen erişilebilir kalacağı süre üzerine kurulmalıdır. Ara kontrol tarihleri belirlemek, dosyada hangi talebin hangi aşamada cevapsız kaldığını görünür kılar.
Beklenen Sonucu Değiştiren Ayrıntılar
Sahte içeriğin yayılma genişliği, mağdurun tanınırlığı ve içeriğin cinsel veya ticari nitelik taşıyıp taşımaması, hem hukuki nitelendirmeyi hem de talep edilecek koruma tedbirlerini değiştirir. Aynı görüntü, kimi dosyada özel hayatın gizliliğine ilişkin bir değerlendirmeye, kimi dosyada verinin hukuka aykırı işlenmesine ilişkin bir tartışmaya yol açar. Bu ayrımı baştan yapmayan dilekçeler, sonradan genişletme yasağıyla karşılaşabilir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup somut dosyanın kendi koşullarına göre değişebilir. Sahte içerik iddiasıyla karşılaşan kişilerin, delil kaybı yaşanmadan bir hukukçuyla durum değerlendirmesi yapması yerinde olur.