İnternet üzerindeki bir içerik nedeniyle zarar gören kişinin iki farklı ihtiyacı vardır: içeriğin yayından kaldırılması ve doğan zararın giderilmesi. Bu iki talep farklı usullere ve farklı takvimlere tabidir; birinin sonucu diğerini beklemek zorunda değildir. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular ile TCK 243-245 kapsamındaki suçlara ilişkin süreçlerin ve kişisel verilere ilişkin KVKK boyutunun ayrı ayrı planlanması gerekir.
İlk adım: içerik kaybolmadan tespit
Erişim engeli talebi sonuç verdiğinde içerik görünmez hâle gelir; bu durumda tazminat talebinin dayanağı olan metin veya görselin kaydı yoksa ispat güçleşir. Bu nedenle sıralama şöyle olmalıdır: önce içeriğin tarih ve adres bilgisiyle tespiti, sonra kaldırma veya engelleme başvurusu. Tespit yapılırken içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi ve varsa yayıncı bilgileri de kayda geçirilmelidir.
Talepleri birbirinden ayırmak
- İçeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine yönelik talep
- Kişilik haklarına yönelik saldırı nedeniyle tazminat talebi
- Suç oluşturan fiiller yönünden şikâyet ve suç duyurusu
- Kişisel veri işlenmesi söz konusuysa veri sorumlusuna yapılacak başvuru
Usule aykırı işlem riskinin doğduğu yerler
Sık görülen ilk hata, tüm taleplerin tek bir dilekçede toplanarak tek mercie sunulmasıdır; bu durumda her talep kendi usulüne uygun incelenemez. İkinci hata, engelleme kararının kapsamının gereğinden geniş veya dar istenmesidir. Talebin yalnızca ilgili adrese yönelmesi gerekirken bütün siteye yönelik istenmesi, kararın uygulanabilirliğini zayıflatabilir. Üçüncü hata, kararın ilgili birimlere ulaştığının takip edilmemesidir.
Tazminat ayağının hazırlığı
Tazminat talebinde zararın somutlaştırılması gerekir. İçeriğin görüntülenme sayısı, paylaşım yaygınlığı, iş ilişkilerine yansıması ve ilgili kişiye ulaşan tepkiler belgelendiğinde talep soyut olmaktan çıkar. Yayının yurt dışı kaynaklı olduğu dosyalarda ise muhatabın belirlenmesi ayrı bir aşamadır ve takvimde ek süre olarak gösterilmelidir.
Süreçlerin birbirini beslemesi
Ceza soruşturmasında elde edilen bağlantı kayıtları, hukuk yargılamasında sorumluların belirlenmesinde kullanılabilir. Bu nedenle iki süreç ayrı yürütülse de tek bir dosya planı üzerinden izlenmelidir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin niteliği ve yayının kaynağı sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde hukuki değerlendirme alınması önerilir.