Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, içeriğin hızla çoğalması ve kaynağın silinmesidir. Deepfake dosyalarında platform başvurusu, ceza şikâyeti ve erişim engelleme talebi birbirini tamamlayan üç ayrı kanaldır; biri diğerinin yerine geçmez.
İçerik Silinmeden Önce Yapılması Gerekenler
Platforma bildirim yapıldığı anda içerik kaldırılabilir; bu iyi bir sonuç olsa da delil açısından risk yaratır, çünkü sonradan yürütülecek soruşturmada dosyaya konulacak somut materyal ortadan kalkabilir. Bu nedenle bildirimden önce içeriğin sabitlenmesi gerekir:
- Tam URL, hesap adı ve profil bağlantısının kayda alınması
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse dosyanın kendisinin indirilmesi
- Yayın tarihi, görüntülenme ve paylaşım sayısının not edilmesi
- İçeriğin yayıldığı ikincil hesapların ayrı bir listede toplanması
- Noter veya adli bilişim yoluyla tespit yaptırılması
Platform İçi Bildirim ile Hukuki Yolun Farkı
Platformların kendi bildirim mekanizması sözleşmesel bir denetimdir ve sonucu şirketin topluluk kurallarına bağlıdır. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi ise yargısal bir korumadır ve sulh ceza hâkimliğinin kararına dayanır. Platform reddederse hukuki yol kapanmaz; ancak ret yazısı da dosyaya delil olarak eklenmelidir. KVKK kapsamındaki başvuru ise ayrı bir eksende ilerler ve kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesine odaklanır.
Ceza Boyutunda Nitelendirme
Deepfake içerik, olayın niteliğine göre TCK bakımından hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya dolandırıcılık gibi farklı suç tiplerini gündeme getirebilir. Sisteme girme veya veriyi ele geçirme unsurları varsa TCK 243-245 arasındaki bilişim suçları da tartışılır. Şikâyet dilekçesinde fiilin tek bir başlığa sıkıştırılması, savcılığın yalnızca o başlıktan değerlendirme yapmasına ve diğer yönlerin incelenmemesine yol açabilir.
Usul Yönünden En Sık Yapılan Hatalar
Şikâyete bağlı suçlarda öğrenmeden itibaren işleyen sürenin kaçırılması, başvurunun içerik sağlayıcı yerine yalnızca yer sağlayıcıya yöneltilmesi, aynı içerik için farklı hâkimliklere dağınık başvuru yapılması ve kaldırma kararının kapsamına yeni yayılan bağlantıların eklenmemesi başlıca sorunlardır. Karar alındıktan sonra içeriğin yeniden yüklenmesi hâlinde, mevcut karara dayalı genişletme talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
Kısa Değerlendirme
Bu tür dosyalarda hız, sonucun kendisi kadar önemlidir; ilk saatlerde toplanan materyal sonraki aşamaların tamamını taşır. Anlatılanlar genel bir çerçevedir, içeriğin türü ve yayıldığı mecra hukuki yolu değiştirebileceğinden somut durumda hukuki destek almanız uygun olur.