İnternet üzerinden yayılan bir içerik nedeniyle zarar gören kişinin önünde iki ayrı yol vardır: içeriğe erişimin engellenmesini sağlamak ve fiilin suç oluşturduğu ölçüde ceza soruşturması başlatmak. Bu iki yol farklı mercilere, farklı ispat ölçütlerine ve farklı zaman baskısına tabidir. 5651 sayılı Kanun, TCK'nın bilişim alanındaki suçlara ilişkin hükümleri ve KVKK aynı olay etrafında birlikte devreye girebilir. Zorluk, dijital delilin kısa sürede silinebilir olmasından kaynaklanır.
Delil Kaybının Saat Bazında Yönetimi
Bir paylaşım kaldırıldığında ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; kolayca üretilebilir olduğu ileri sürülebilir. Bu nedenle içerik hâlâ yayındayken tespit yaptırılması önem taşır. Sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istenmesi, noter aracılığıyla internet sitesi tespiti yapılması veya adli bilişim yöntemiyle sayfanın kaynak kodu, zaman damgası ve URL bilgisiyle birlikte kaydedilmesi, ilerleyen aşamada içeriğin varlığını tartışmasız hâle getirir.
Erişim Engeli Talebinde Mercii Seçimi
Kişilik haklarının ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi talebi, sulh ceza hâkimliğine yapılır; özel hayatın gizliliğinin ihlali gibi hâllerde ise doğrudan idari yol da işletilebilir ve karar hâkim onayına sunulur. Talebin hangi hukuki temele dayandığı baştan doğru kurulmazsa dosya reddedilir ve yeniden başvuru sırasında içerik çoğalmış olur. Talep dilekçesinde engellenmesi istenen adresin tam URL düzeyinde gösterilmesi, tüm siteye yönelik ölçüsüz taleplerden kaçınılması gerekir.
Suç Duyurusunun Ayrı Kurgulanması
Erişim engeli kararı failin kim olduğunu belirlemez; içerik erişime kapansa dahi ceza sorumluluğu ayrıca araştırılır. Suç duyurusu dilekçesinde hangi fiilin hangi suça karşılık geldiği, IP kayıtlarının ilgili sağlayıcılardan istenmesi, hesap açılış bilgilerinin talep edilmesi ve varsa ödeme izleri açıkça belirtilmelidir. Trafik bilgilerinin saklama süreleri sınırlı olduğundan gecikme, failin tespitini fiilen imkânsız kılabilir.
Sık Karşılaşılan Usul Hataları
- İçerik silindikten sonra tespit yaptırmaya çalışmak.
- Erişim engeli talebini yanlış merciye yöneltmek ve süre kaybetmek.
- Kişisel veri boyutu bulunan olayda yalnızca ceza yoluna gidip veri sorumlusuna başvuru adımını atlamak.
- Delili hukuka aykırı biçimde ele geçirip dosyanın tamamını tartışmalı hâle getirmek.
- Suç duyurusunda failin belirlenmesine yarayacak somut talepleri yazmamak.
Üç Yolu Birlikte Yürütmek
Aynı olay çoğu zaman erişim engeli, ceza soruşturması ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin başvuru olmak üzere üç ayrı hattı birlikte gerektirir. Bu hatların birbirini beslemesi için tek bir olay kronolojisi tutulmalı, her başvurunun tarihi ve sonucu aynı tabloda izlenmelidir. Aksi hâlde bir dosyada elde edilen bilgi, diğerinde süresi geçtiği için kullanılamaz.
Yukarıdaki çerçeve yol gösterici bir özettir. İçeriğin niteliği ve platformun konumu başvuru yolunu değiştirebileceğinden, ilk 24 saat içinde alanında çalışan bir hukukçuyla dosyanızı gözden geçirmeniz önerilir.