Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, hukuki mücadeleyi klasik hakaret veya iftira dosyalarından farklı bir zemine taşır. İçerik hızla yayılır, kaynağı gizlenir ve çoğu zaman silinerek delil ortadan kaldırılır. Türk Ceza Kanununun bilişim sistemlerine ilişkin 243 ilâ 245 inci maddeleri, internet yayınlarını düzenleyen 5651 sayılı Kanun ve kişisel verilere ilişkin KVKK hükümleri bu alanda birlikte devreye girer. Bu rehber, delil zincirinin ilk saatlerde nasıl kurulacağına odaklanır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Deepfake içerikle karşılaşan kişinin ilk refleksi genellikle içeriğin kaldırılmasını istemek olur. Bunun bir sakıncası vardır: içerik kaldırıldığında delil de kaybolur. Doğru sıralama, önce içeriği kayıt altına almak, sonra kaldırılmasını talep etmektir. Kayıt alınırken yalnızca ekran görüntüsü yeterli değildir; içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve mümkünse dosyanın kendisi indirilerek saklanmalıdır.
Delil Zincirinin Teknik Unsurları
- İçerik dosyasının özet değeri alınarak sonradan değiştirilmediğinin gösterilebilmesi.
- Kaydın alındığı cihaz, tarih ve saat bilgisinin ayrı bir tutanakla belgelenmesi.
- Noter aracılığıyla tespit yaptırılması veya elektronik tespit hizmetlerinden yararlanılması.
- İçeriğin yayıldığı hesapların ve paylaşım zincirinin ekran kayıtlarıyla ilişkilendirilmesi.
- Trafik ve bağlantı kayıtlarının platformdan istenmesi için soruşturma makamına erken başvurulması.
Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin Çıkarılması
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarını ihlal eden yayınlar bakımından içerik veya yer sağlayıcıya doğrudan başvuru ile sulh ceza hâkimliğinden karar alınması yollarını birlikte öngörür. Bu süreçte kararın kapsamı önemlidir: yalnızca tek bir bağlantı adresi için karar alındığında, aynı içerik başka adreslerde yayımlanmaya devam eder. Bu nedenle talep, içeriğin yeniden yayımlanması ihtimali gözetilerek kurulmalı ve tespit edilen tüm adresler listelenmelidir.
Ceza Boyutu ve Şikâyet Süresi
Deepfake içeriğin niteliğine göre birden fazla suç gündeme gelebilir. İçerik kişinin onurunu zedeliyorsa hakaret, özel hayata ilişkin görüntü veya ses içeriyorsa özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde yayılması söz konusuysa verilere ilişkin hükümler, kimlik taklidiyle menfaat sağlanmışsa dolandırıcılık değerlendirmesi yapılır. Şikâyete bağlı suçlarda başvurunun, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde yapılması gerekir; bu süre kaçırıldığında ceza yolu kapanır ve yalnızca hukuk davası kalır.
Paralel Yürütülecek İki Hat
- Acil hat: içeriğin kayda alınması, erişim engeli talebi ve platform bildirimi.
- Soruşturma hattı: suç duyurusu, IP ve hesap kayıtlarının istenmesi, adli bilişim incelemesi talebi.
- Tazminat hattı: yayılma verisi, itibar kaybı ve varsa maddi zararın belgelenmesi.
- Önleyici hat: aynı içeriğin tekrar yayımlanmasına karşı düzenli izleme ve kayıt.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; içeriğin türü ve yayıldığı platform izlenecek yolu değiştirir. Hakkınızda üretilmiş sahte bir içerikle karşılaştıysanız, kaldırma talebinden önce delilin sabitlenmesi için hukuki destek almanız sonraki aşamaları belirleyici biçimde kolaylaştırır.