Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı güçlük, içeriğin var olduğunu göstermek değil, gerçek olmadığını ortaya koymaktır. TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde hazırlanan bu rehber, deepfake içeriklerin kaldırılması sürecinde sahteliğin ispatını ve yanlış mercie başvurunun yayılmayı nasıl büyüttüğünü ele alıyor.
İspat Yükü Ters Döner
Klasik içerik uyuşmazlıklarında tartışma beyanın doğruluğu üzerinden yürür; sentetik içerikte ise önce materyalin üretilmiş olduğunun gösterilmesi gerekir. Bu, teknik bir inceleme ihtiyacı doğurur ve incelemenin yapılabilmesi için materyalin bozulmamış halinin ele geçirilmiş olması şarttır.
Materyali Doğru Biçimde Almak
- Dosya, ekran kaydı yerine mümkün olduğunca özgün formatında indirilmelidir; yeniden kodlama teknik izleri siler.
- İçeriğin yayımlandığı adres, hesap adı ve yayın zamanı ayrı ayrı kaydedilmelidir.
- Aynı içeriğin kopyalandığı diğer adresler listelenmelidir; tek adres kaldırıldığında kopyalar kalabilir.
- Materyalin kaynağı olarak kullanılmış olabilecek özgün fotoğraf ve videolar da saklanmalıdır; karşılaştırma bunlar üzerinden yapılır.
- İçeriğin gönderildiği mesajlaşma kayıtları, tehdit veya talep içeriyorsa ayrıca ayrılmalıdır.
Hangi Nitelendirme, Hangi Yol?
Sentetik içerik, konusuna göre birden fazla hukuki nitelendirmeye girebilir: kişilik haklarına saldırı, özel hayatın gizliliğinin ihlali, iftira niteliği taşıyan isnat ya da sistem ve veriye yönelik fiiller bakımından TCK 243-245 kapsamındaki suçlar. Görüntüde yer alan kişinin biyometrik verisinin işlenmesi yönüyle KVKK 6698 boyutu da gündeme gelir. Bu nitelendirme, 5651 rejimi içinde hangi başvuru hattının kullanılacağını doğrudan etkiler; özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler bakımından öngörülen hızlandırılmış yol ile genel yol aynı takvimde ilerlemez.
Gecikmenin Katlanan Maliyeti
Bu dosyalarda yanlış mercie başvurunun sonucu diğer alanlardan farklıdır: kaybedilen her gün içeriğin yeni adreslere kopyalanmasına imkân tanır. Kaldırma kararı geldiğinde artık tek bir hedef değil, onlarca ayna adres bulunur ve süreç baştan başlar. Bu nedenle ilk gün yapılacak iş, en kapsamlı dilekçeyi yazmak değil, en hızlı sonuç veren hattı doğru seçmektir.
Paralel Yürütülecek Adımlar
- Materyal ve adres listesi eksiksiz kayıt altına alınır.
- Kaldırma ve erişim engelleme hattı ivedilikle başlatılır.
- Ceza şikâyeti ayrıca yapılır; teknik inceleme talebi açıkça yazılır.
- Kopyalar için düzenli tarama yapılır ve yeni adresler dosyaya eklenir.
- Maddi ve manevi zarar doğduysa, buna ilişkin belgeler ayrı bir klasörde biriktirilir.
Bu içerik yalnızca genel bilgi amacı taşır. Sentetik içerik dosyalarında yayılma hızı ve platformun konumu süreci kökten değiştirebildiğinden, ilk saatlerde hukuki destek alınması sonucu belirleyici biçimde etkileyebilir.