Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zaman, delilden daha hızlı tükenir. İçerik kısa sürede çoğaltılır, kaynak hesap kapanır ve geriye yalnızca ekran görüntüleri kalır. TCK kapsamındaki bilişim suçları hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve kişisel verilere ilişkin düzenlemelerin birlikte devreye girdiği bu tür olaylarda, hangi talebin hangi mercie yöneltileceğinin baştan bilinmesi gerekir.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Merci
Birincisi içeriğin yayından kaldırılmasıdır; erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talepleri 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinin görev alanındadır, özel hayatın gizliliğine ilişkin bazı hâllerde ise ilgili kuruma doğrudan başvuru mümkündür ve karar sonrasında hâkim denetimi işler. İkincisi ceza soruşturmasıdır; şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Üçüncüsü kişilik haklarının ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talebidir ve bu talep hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Tazminatın erişim engelleme dosyasında istenmesi ya da içeriğin kaldırılmasının savcılıktan beklenmesi, en sık karşılaşılan merci hatalarıdır.
Delili Kaybetmeden Sabitlemek
- İçeriğin tam adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisi kaydedilir
- Ekran görüntüsü yerine, sayfanın tamamını içeren ve tarih bilgisi taşıyan tespit tercih edilir
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri hesaplanır ve değiştirilmediği gösterilebilir hâle getirilir
- Video ya da ses dosyasının üst verileri ayrı bir dosyada saklanır
- Noter aracılığıyla yapılan tespit ya da resmî elektronik tespit hizmetleri değerlendirilir
- İçeriği paylaşan ikincil hesaplar ve yayılma zinciri listelenir
İçeriğin Yapay Olduğunu Göstermek
Sahteliğin ispatı yalnızca beyanla sağlanamaz. Görüntüdeki yüz hareketleri ile ses arasındaki uyumsuzluk, sıkıştırma izleri, aydınlatma ve gölge tutarsızlıkları gibi teknik bulgular adli bilişim incelemesiyle ortaya konur. Bunun yanında kişinin olay tarihinde başka bir yerde bulunduğunu gösteren kayıtlar, seyahat belgeleri ya da iletişim verileri, içeriğin gerçek olamayacağını destekleyen tamamlayıcı delillerdir. İnceleme talebinin dilekçede açıkça ve hangi dosya üzerinde yapılacağı belirtilerek istenmesi gerekir.
Tazminat Talebinin Kurgusu
Manevi tazminat bakımından ihlalin ağırlığı, yayılma ölçeği ve mağdurun sosyal çevresindeki etkisi öne çıkar. Maddi zarar ileri sürülüyorsa, iş kaybı, iptal edilen sözleşme ya da itibarın onarılması için yapılan harcamalar belgelendirilmelidir. Ayrıca içeriğin kaldırılmasına ilişkin karar örneği, platformun bildirime rağmen hareketsiz kaldığı hâllerde sorumluluk değerlendirmesinde kullanılır.
İlk Aşamada Yapılacaklar
- İçerik tespit edilerek teknik olarak sabitlenir.
- Yayından kaldırma talebi için başvuru hazırlanır.
- Ceza şikâyeti, tespit belgeleri ekli olarak yapılır.
- Tazminat dosyası için zarar kalemleri toplanmaya başlanır.
- Her talebin mercii ve süresi tek bir takvimde izlenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sahte içerik dosyalarında delilin ilk saatlerde sabitlenmesi sonucu belirlediğinden, sürecin başında bir hukukçuyla birlikte hareket edilmesi önerilir.