Bir veri ihlalinin ardından sızan bilgiler internete düştüğünde, zaman en kıymetli kaynaktır. Ancak aynı olay üç ayrı hukuki hattı birden harekete geçirir: içeriğin kaldırılması, ihlalin bildirimi ve suç duyurusu. Bunlar farklı mercilere, farklı belgelerle ve farklı sürelerle yürütülür. Bu rehber, üç hattı karıştırmadan yönetmeye odaklanır.
Üç Hattı Baştan Ayırın
İçeriğin erişime kapatılması bir koruma tedbiridir. TCK'nın bilişim sistemine girme, sistemi engelleme ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmeyi düzenleyen 243 ilâ 245. maddeleri kapsamındaki fiiller ise ceza soruşturmasının konusudur. Kişisel verilerin korunması mevzuatı bakımından ise veri sorumlusunun bildirim ve tedbir yükümlülükleri devreye girer. Bir dilekçeyle üç sonucu birden almaya çalışmak, çoğu zaman hiçbirini almamakla sonuçlanır.
Dijital Delilin Bütünlüğü
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir delildir; tarihi, kaynağı ve değiştirilmemiş olduğu tartışılabilir. Güçlü bir dosya şu unsurları içerir:
- Tam URL adresleri ve içeriğin görüntülendiği tarih-saat bilgisi
- Sayfa kaynağının kaydı ve mümkünse özet değeri alınmış kopyalar
- Sunucu ve uygulama günlük kayıtlarının bozulmadan muhafazası
- Erişim kayıtlarının hangi zaman aralığını kapsadığını gösteren teknik not
- Tespit işleminin kim tarafından, hangi yöntemle yapıldığına dair tutanak
Kayıtların saklanma süresi sınırlı olduğundan, ilk gün verilecek muhafaza talimatı sonraki tüm aşamaları belirler.
Erişim Engelleme Kararı Nereden Alınır?
5651 sayılı Kanun, internet ortamında yapılan yayınlar bakımından içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için özel bir usul öngörür. Kişilik hakkı ihlali iddiasına dayalı taleplerde karar mercii sulh ceza hâkimliğidir ve bu yola doğrudan başvurulabilir. Uygulamada en sık yapılan hata, talebin doğrudan düzenleyici kuruma ya da yalnızca platformun kendi şikâyet formuna bırakılmasıdır. Platform başvurusu hızlı sonuç verebilir ama hukuken bağlayıcı bir karar doğurmaz; kararı uygulatacak makam ile talebi inceleyecek makam farklıdır.
Bildirim Yükümlülüğünün Zamanı
Veri sorumlusu tarafında ihlalin öğrenilmesinden itibaren, düzenlemelerde öngörülen kısa süre içinde Kurula ve ilgili kişilere bildirim yapılması beklenir. Bu bildirimin geciktirilmesi, esas ihlalden bağımsız ayrı bir yaptırım sebebi olabilir. Bildirim metninde ihlalin kapsamı, etkilenen veri kategorileri, alınan tedbirler ve iletişim noktası yer almalıdır. İhlal henüz tüm boyutuyla anlaşılmamışsa, eksik bilgiyle beklemek yerine kademeli bildirim yolu değerlendirilebilir.
Paralel Süreçleri Yönetmek
- İhlal anı ve öğrenme anı ayrı ayrı kayda geçirilir.
- Teknik ekip için log muhafaza talimatı yazılı olarak verilir.
- Yayılan içerik için URL listesi çıkarılır ve düzenli güncellenir.
- Erişim engelleme talebi, kişilik hakkı ihlali gerekçesiyle hazırlanır.
- Suç duyurusu, teknik tespit raporuyla birlikte sunulur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın teknik niteliği ve etkilenen veri türleri izlenecek yolu değiştirdiğinden, süreç başlarken hukuki ve teknik destek birlikte alınmalıdır.