Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet yaratır: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu ikisi farklı mercilerin işidir ve aynı anda yürütülmezse genellikle biri diğerini geçersiz kılar.
Kaldırma Talebi ile Ceza Şikâyeti Ayrı Yollardır
5651 sayılı Kanun, kişilik hakkı ihlal edilen kişiye içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurma imkânı tanır. Bu yol, içeriğin görünürlüğünü durdurmaya yöneliktir ve failin kim olduğunun bilinmesini gerektirmez. Failin cezalandırılması ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetle, TCK'daki ilgili suç tipleri ve bilişim suçlarına ilişkin hükümler çerçevesinde yürür. Görüntü kişisel veri niteliği taşıdığında ayrıca KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurula şikâyet yolu gündeme gelir. Üç yolun talep ve muhatabı farklıdır; birinden alınan sonuç diğerinin yerine geçmez.
Platform Muhatabını Doğru Belirlemek
İçeriği yükleyen kullanıcı, içeriği barındıran platform ve arama motorunda çıkan bağlantı ayrı sorumluluk katmanlarıdır. Yalnızca yükleyene yönelik talep, içerik başka hesaplarca çoğaltıldığında etkisiz kalır. Yurt dışı merkezli platformlarda Türkiye'deki temsilcinin bulunup bulunmadığı, kararın uygulanma hızını doğrudan etkiler.
Dijital Delil Hızla Kaybolur
Deepfake dosyalarında en büyük risk, içeriğin kaldırılmasıyla birlikte delilin de yok olmasıdır. İçerik yayından kalktığında hesap, tarih ve yayılma zinciri ispatlanamaz hâle gelir. Bu nedenle kaldırma başvurusundan önce şunlar yapılmalıdır:
- İçeriğin tam bağlantı adresi (URL) ve hesap bilgisi yazılı olarak kaydedilmelidir.
- Ekran görüntüsü değil, mümkünse ekran kaydı ve dosyanın kendisi saklanmalıdır.
- Görüntülenme, paylaşım ve yorum sayıları tarihiyle birlikte not edilmelidir.
- İçeriğin ulaştığı üçüncü kişilerin bildirimleri (mesaj, e-posta) muhafaza edilmelidir.
- Tespit için noter aracılığıyla veya adli bilişim desteğiyle kayıt alınması değerlendirilmelidir.
Yetki Bakımından Pratik Not
Erişim engelleme başvurularında hâkimliğin yer bakımından belirlenmesi, mağdurun bulunduğu yer üzerinden pratikleşir; ceza şikâyetinde ise soruşturma, suçun işlendiği yer savcılığında yürütülür ve dijital suçlarda bu yerin tespiti teknik bir mesele hâline gelebilir. Başvurunun yanlış birime yapılması hâlinde dosya ilgili mercie gönderilse dahi, geçen süre içeriğin yayılmasına yol açar.
İlk 48 Saatlik Hareket Planı
Delil sabitlemesi tamamlandıktan sonra kaldırma başvurusu yapılmalı, aynı gün ceza şikâyeti dilekçesi verilmeli ve platforma kendi iç bildirim kanalından da talep iletilmelidir. Üç kanalın paralel yürütülmesi, birinin gecikmesi hâlinde diğerinin sonuç vermesini sağlar.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır. İçeriğin niteliği ve yayılma boyutu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ilk saatlerde hukuki destek almanız sürecin lehinize işlemesini kolaylaştırır.