Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, yayıldıkça zarar büyüten içeriklerdir. Bu nedenle deepfake dosyalarında hukuki stratejinin ilk sorusu "kim haklı" değil, "içerik en hızlı hangi yoldan erişime kapanır" sorusudur. Aşağıda kaldırma sürecinin saat saat işleyen takvimi, paralel yürütülmesi gereken adımlar ve uzlaşma ile dava arasındaki tercih ele alınmıştır.
İlk 24 Saat: Delili Kaybetmeden Kaldırmak
Kaldırma talebi başarılı olduğunda içerik ortadan kalkar; delil de onunla birlikte kaybolur. Bu yüzden sıralama şudur: önce delil tespiti, sonra kaldırma başvurusu. Kayıt altına alınması gerekenler:
- İçeriğin tam URL'si, hesap adı ve yayın tarihi
- Ekran görüntüsü değil, sayfanın bütününü gösteren zaman damgalı kayıt
- Video/ses dosyasının indirilmiş hâli ve dosya özet bilgileri
- Yorum, paylaşım ve mesaj yoluyla yayılmanın boyutunu gösteren veriler
Noter aracılığıyla tespit veya mahkemeden delil tespiti istenmesi, ileride içerik silinse dahi iddianın ayakta kalmasını sağlar.
Paralel Yürüyen Üç Yol
Deepfake dosyasında yollar birbirinin alternatifi değil, aynı anda yürütülebilen kanallardır. Platformun kendi bildirim mekanizması en hızlı sonucu verir ancak bağlayıcı değildir. 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı istenmesi, kişilik hakkı ihlalinde asıl etkili yoldur. İçerikte kişisel veri işleniyorsa 6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurul'a şikâyet ayrı bir hat oluşturur. Aynı fiil TCK kapsamında hakaret, şantaj, müstehcenlik veya özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını oluşturuyorsa savcılığa suç duyurusu yapılır.
Usulde En Sık Düşülen Tuzak
Hâkimlikten karar alınırken talebin kapsamının dar yazılması, içeriğin başka adreslerde kalmasına yol açar. Talep yalnız tek bir bağlantı için değil, aynı içeriğin çoğaltıldığı adresler ve ileride tespit edilecek kopyalar için genişletilebilir biçimde kurulmalıdır. Karar alındıktan sonra uygulamanın fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği takip edilmeli, kaldırılmayan adresler için ek talep sunulmalıdır.
Uzlaşma Seçeneği Ne Zaman Anlamlı?
Karşı taraf belliyse ve içeriği gönüllü kaldırmaya hazırsa, yazılı bir taahhüt ve kamuya açık düzeltme çoğu zaman aylar sürecek yargılamadan daha etkilidir. Ancak taahhüt metni, tekrarı hâlinde uygulanacak yaptırımı ve içeriğin bulunduğu tüm mecraları açıkça saymalıdır. Ceza boyutunda uzlaştırma kapsamına giren suçlar bakımından verilen karar, tazminat talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; bu ayrım imza öncesinde değerlendirilmelidir.
Kapanış
Sahte içerik dosyalarında zaman, delilden daha kıymetli olabilir. Yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun konumu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreci bir hukukçuyla birlikte kurgulamanız önerilir.