Bir veri ihlali duyurusundan sonra ilgili kişinin karşılaştığı ilk sorun, zararının ne olduğunu ve kime karşı ileri süreceğini belirlemektir. Bu rehber, veri ihlali hâlinde tazminat talebinin kurulmasını, süre ve usul planını ve şikâyet ile dava yolları arasındaki tercihi TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde ele alır.
Üç Ayrı Yol Aynı Olaydan Doğar
Aynı ihlal olayı bakımından birbirinden bağımsız üç yol bulunur: Kişisel Verileri Koruma Kuruluna yapılacak idari başvuru ve şikâyet, sisteme hukuka aykırı erişim iddiası bakımından ceza şikâyeti ve uğranılan zarar için tazminat davası. Bu yollar birbirini engellemez; ancak biri diğerinde kullanılacak delilleri sağladığından sıralamanın bilinçli kurulması gerekir. Kurul incelemesi sırasında ortaya çıkan tespitler, tazminat dosyası için değerli bir dayanak oluşturabilir.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı Atlanamaz
Kurula şikâyet yolunun açılabilmesi için kural olarak önce veri sorumlusuna başvurulmuş olması gerekir. Bu başvurunun hangi kanaldan yapıldığı, tarihi ve içeriği belgelenmelidir. Veri sorumlusunun cevap vermemesi ya da cevabın yetersiz kalması, şikâyet aşamasının dayanağını oluşturur. Başvuruda talep açıkça yazılmalıdır: verinin kaynağı, kimlere aktarıldığı, işlemenin dayanağı ve silinmesi istemi ayrı ayrı sorulmalıdır.
Zararı Somutlaştırmak
- Sızan verinin niteliği: kimlik, iletişim, finansal veya özel nitelikli veri ayrımı
- Verinin nerede yayıldığını gösteren tespitler ve erişim kayıtları
- İhlal sonrasında karşılaşılan dolandırıcılık girişimleri ve bunlara ilişkin kayıtlar
- Kimlik bilgileri kullanılarak açılan hesap veya yapılan işlem varsa buna ilişkin yazışmalar
- Kart yenileme, hat değişimi gibi zorunlu masraf kalemleri
Manevi tazminat talebi bakımından ise verinin hassasiyeti ve yayılma genişliği belirleyicidir; genel ifadeler yerine yayılmanın kapsamının somut olarak gösterilmesi gerekir.
İçeriğin Yayından Kaldırılması
Sızan veri internet ortamında yayımlanmışsa, erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması talebi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde ayrı bir yol olarak işletilir. Bu talep hızlı sonuç verebildiğinden, tazminat sürecinden bağımsız olarak erken aşamada gündeme getirilmelidir. Talepten önce içeriğin bulunduğu adreslerin ve yayın tarihinin tespit edilmesi gerekir; kaldırma sonrası delil kalmayabileceği için tespit önce yapılmalıdır.
Uzlaşma Penceresi ve Zamanaşımı
Bilişim sistemine girme suçlarının uzlaştırma kapsamına girip girmediği, isnadın hangi maddeye dayandığına göre değişir; bu değerlendirme yapılmadan verilen uzlaşma kararları sonradan tartışma yaratır. Tazminat talebi bakımından ise zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği andan işlemeye başladığından, ihlal duyurusunun tarihi dosyada mutlaka kayıt altına alınmalıdır.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Sızan verinin niteliği ve yayılma biçimi izlenecek yolu değiştirdiğinden, tespitlerin gecikmeden yapılması ve sürecin bir hukukçuyla birlikte yürütülmesi önerilir.