Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde mağdurun karşılaştığı ilk sorun hukuki nitelendirme değil, içeriğin kaybolmasıdır. Paylaşım silindiğinde ya da hesap kapandığında geriye çoğu zaman hiçbir doğrulanabilir iz kalmaz. TCK, 5651 ve KVKK ekseninde bu rehber, suç duyurusu öncesinde dijital delilin nasıl sabitleneceğine ve sürecin uzlaşma kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine odaklanıyor.
İlk 24 Saatte Yapılması Gerekenler
- İçeriğin bulunduğu tam bağlantı adresi, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kaydedilir.
- Ekran görüntüsü yerine, sayfanın tamamının kaydını içeren yöntemler tercih edilir; görüntü, yorumlar ve paylaşım sayacıyla birlikte alınır.
- Dosyanın kendisi indirilerek özet değeri hesaplanır ve değiştirilmeden saklanır.
- Paylaşan hesabın profil bilgileri, geçmiş paylaşımları ve varsa iletişim kayıtları belgelenir.
- İçeriğin ulaştığı üçüncü kişilerin ifadeleri için tanık listesi oluşturulur.
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Sürecini Ayırmak
İçeriğin yayından kaldırılmasına yönelik başvuru ile fail hakkındaki soruşturma birbirinden bağımsız iki koldur. Erişimin engellenmesi mağduriyeti hızla durdurur; ancak içerik kaldırıldığında delilin de kaybolabileceği unutulmamalıdır. Bu yüzden kaldırma başvurusundan önce delil tespiti tamamlanmalıdır. Kaldırma talebinin sonucunu gösteren belgeler de ayrıca dosyaya eklenir.
Hangi Fiil, Hangi Şikâyet Konusu
Sahte içeriğin ne amaçla üretildiği, dosyanın hangi hükümler çerçevesinde ele alınacağını belirler. Kişinin onurunu hedef alan paylaşımlar, özel hayatın gizliliğini ihlal eden görüntüler, kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması ve menfaat sağlamaya yönelik kurgular farklı değerlendirmelere tabidir. Şikâyet dilekçesinde fiil somut biçimde anlatılmalı, hukuki nitelendirme takdiri makama bırakılırken olayın tüm unsurları eksiksiz aktarılmalıdır. Şikâyete bağlı suçlarda süre kaçırıldığında, esasa girilmeden sonuç doğar.
Failin Belirlenmesi ve İz Sürme
Anonim hesaplardan yapılan paylaşımlarda iz sürme, platform kayıtlarına ve bağlantı verilerine dayanır. Bu kayıtların saklama süreleri sınırlı olduğundan gecikme doğrudan delil kaybı anlamına gelir. Dilekçede, hangi platforma ilişkin hangi kayıtların istenmesi gerektiğinin somut olarak belirtilmesi, soruşturmanın hızını belirgin biçimde etkiler.
Uzlaşma Gündeme Gelirse
Bazı fiiller uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilirken bazıları bu kapsamın tümüyle dışındadır; kapsamı fiilin niteliği belirler, tarafların isteği değil. Uzlaşma gündeme geldiğinde mağdur açısından asıl mesele parasal karşılık değil, içeriğin tüm kopyalarının kaldırılması ve yeniden yayılmama taahhüdüdür. Manevi zarara ilişkin talepler ayrı bir hukuk davasının konusu olabilir; bu yol saklı tutulacaksa uzlaşma metninde açıkça belirtilmelidir.
Yukarıdaki adımlar genel bir çerçeve sunar. Dijital delilin hangi yöntemle sabitlendiği sonucu doğrudan etkilediğinden, ilk adımdan itibaren hukuki destek almak zaman kaybını önler.