Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, kişilik haklarına yönelik saldırıların en hızlı yayılan biçimlerinden biri hâline geldi. Bu dosyalarda TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin 243-245. maddeleri, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme mekanizması ve KVKK hükümleri aynı anda gündeme gelebilir. Ancak üç hattın da işe yaraması, tek bir ön koşula bağlıdır: içeriğin kaybolmadan önce sabitlenmesi.
İçerik Silinmeden Delili Sabitlemek
Deepfake dosyalarının en kırılgan yanı, içeriğin çoğu zaman kısa sürede kaldırılması ya da hesabın kapatılmasıdır. İçerik kaldırıldığında saldırı sona ermez; sadece ispat imkânı ortadan kalkar. Bu nedenle ilk adım, içerik hâlâ erişilebilirken şunları kayıt altına almaktır: içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi ve saati, hesap bilgileri, etkileşim sayıları ve içeriğin kendisinin indirilmiş hâli. Bu tespit için noter aracılığıyla ya da bilirkişi eliyle yapılan sabitleme, sonradan üretilen ekran görüntülerinden çok daha güçlü bir dayanak oluşturur.
Üç Hattın Farklı Amacı
Aynı olay üç farklı sonucu hedefleyen üç ayrı yola konu olabilir:
- Erişimin engellenmesi ve içeriğin kaldırılması: amaç zararın büyümesini durdurmaktır, hız esastır
- Ceza şikâyeti: amaç failin belirlenmesi ve cezalandırılmasıdır
- Tazminat talebi: amaç oluşan maddi ve manevi zararın karşılanmasıdır
Bu üç yolun süreleri ve mercileri farklıdır; birini beklemek diğerini geciktirmemelidir.
Kaldırma Talebinin Hızı
İçeriğin kaldırılmasına yönelik başvurularda öngörülen süreler kısadır ve başvurunun içeriği kadar hangi tarihte yapıldığı da önemlidir. Başvuru yapılırken içeriğin neden hukuka aykırı olduğu somut biçimde açıklanmalı, sabitlenmiş delil eklenmelidir. Platforma yapılan başvurunun cevapsız kalması hâlinde izlenecek yol da baştan planlanmalıdır.
Tazminat Talebini Kurmak
Manevi tazminat talebinde saldırının ağırlığı, yayılma genişliği ve mağdurun sosyal çevresindeki etkisi somutlaştırılmalıdır. Maddi zarar ileri sürülüyorsa, iptal edilen sözleşmeler, kaybedilen iş ilişkileri veya itibar onarımı için yapılan harcamalar belgeyle gösterilmelidir. Failin kimliği tespit edilemiyorsa, içeriğin yayımlandığı ortamın sorumluluğunun hangi koşullarda doğduğu ayrıca değerlendirilir.
Kaldırmayla Yetinmek mi, Yargıya Taşımak mı?
İçerik kısa sürede kaldırıldıysa ve yayılma sınırlı kaldıysa, ek bir dava yürütmenin getireceği yıpranma ile beklenen sonuç karşılaştırılmalıdır. Buna karşılık içerik kopyalanarak çoğaltılmış, farklı platformlarda yeniden yayımlanıyorsa kaldırma tek başına çözüm olmaz; failin tespiti ve caydırıcı bir sonuç için yargısal yol gerekir. Karşı tarafla yapılacak bir anlaşmada ise içeriğin tekrar yayımlanmayacağına ilişkin taahhüdün yaptırıma bağlanması gerekir.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği ve yayıldığı ortam izlenecek yolu değiştirdiğinden, delil sabitleme aşamasında gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.