Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdurun itibarını hızla etkileyen ve kısa sürede yayılan bir zarar doğurur. Bu tür dosyalarda asıl sorun içeriğin sahteliğini kanıtlamak değil, içerik silinmeden önce delili usulüne uygun biçimde sabitlemektir. Aşağıda TCK, 5651 sayılı Kanun ve KVKK ekseninde suç duyurusu hazırlığı ele alınmaktadır.
Fiilin Hangi Başlık Altında Değerlendirileceği
Deepfake içerik tek bir suç tipine karşılık gelmez. Somut olaya göre hakaret, iftira, şantaj, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi veya bilişim sistemlerine ilişkin düzenlemeler gündeme gelebilir. Suç duyurusunda fiilin nasıl nitelendirildiği, hangi soruşturma işlemlerinin talep edilebileceğini doğrudan etkiler; bu nedenle dilekçe olayı anlatmakla kalmayıp talep edilen delil işlemlerini de saymalıdır.
Delili Kaybolmadan Kayıt Altına Almak
Dijital içerik, hesap kapatıldığında veya paylaşım silindiğinde erişilemez hâle gelir. Bu nedenle ilk saatlerde yapılması gerekenler şunlardır:
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresinin tam hâliyle kaydedilmesi
- Tarih ve saati görünecek şekilde ekran görüntüsü ve ekran kaydı alınması
- Paylaşan hesabın kullanıcı adı, profil bilgisi ve varsa yönlendirdiği diğer adresler
- İçeriğin ulaştığı kişilerden alınan tanık beyanları ve mesaj yazışmaları
- Orijinal görüntünün, sahte içeriğin türetildiği kaynak dosyanın saklanması
Erişimin Engellenmesi ile Ceza Yolunun Birlikte Yürütülmesi
Kişilik haklarını ihlal eden içerik bakımından erişimin engellenmesi yolu, ceza soruşturmasından bağımsız işleyen ve daha hızlı sonuç veren bir korumadır. İki yolun aynı anda yürütülmesi, hem zararın büyümesini durdurur hem de içerik kaldırılmadan önce kaydın alınmasını sağlar. Ancak içeriğin kaldırılması, delilin de ortadan kalkması anlamına gelebileceğinden, kaldırma talebinden önce kayıt işlemi tamamlanmalıdır.
Şikâyet Süresini Kaçırmamak
Bu alandaki suçların bir bölümü şikâyete bağlıdır ve şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde kullanılmazsa düşer. Failin kim olduğu ancak soruşturma sırasında ortaya çıkabileceğinden, sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelir. Bu belirsizliği yönetmek için içeriğin ilk görüldüğü tarih belgelenmeli ve şikâyet, faile ilişkin bilgi netleşmesi beklenmeden yapılmalıdır.
Son Söz
Sahte içerik dosyalarında zaman, delilden daha kırılgan bir kaynaktır. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; içeriğin yayıldığı platform, mağdurun sıfatı ve failin belirlenebilirliği süreci değiştireceğinden, olayınıza özgü bir yol haritası için hukuki destek almanız uygun olacaktır.