Bir kişinin yüzünün, sesinin veya bedeninin yapay zekâ araçlarıyla üretilip gerçekmiş gibi yayılması, tek bir suç tipiyle açıklanamayan karma bir ihlaldir. Mağdurun ilk sorusu çoğu zaman hangi suçtan şikâyetçi olacağı değil, hangi kapıyı hangi sırayla çalacağıdır. Yanlış mercie yapılan bir başvuru dosyayı kaybettirmez ama içerik yayılmaya devam ederken haftalar götürür.
İçeriği Kaybolmadan Sabitleme
Deepfake dosyalarının en kırılgan yanı, şikâyet tamamlanmadan içeriğin silinmesi ya da hesabın kapatılmasıdır. Bu yüzden şikâyetten önce içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap bilgileri ve görüntülenme verisi tarih damgalı biçimde kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıftır; içeriğin kendisinin indirilmiş hâli, bağlantı adresi ve erişim tarihi birlikte saklanmalıdır.
Suç Duyurusu mu, Erişim Engelleme mi?
Bu iki yol birbirinin alternatifi değil, paralel yürüyen iki ayrı süreçtir ve karıştırılmaları en sık görülen hatadır:
- Ceza yolu: Cumhuriyet başsavcılığına yapılan şikâyet. İçeriğin niteliğine göre TCK'daki bilişim sistemlerine ilişkin suçlar (243-245) yanında hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma veya müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir.
- Erişimin engellenmesi yolu: 5651 sayılı Kanun çerçevesinde içeriğe erişimin durdurulması talebi. Bu talep içeriği üretenin kim olduğu belirlenemese de sonuç verebilir.
- Kişisel veri yolu: Görüntü ve ses kişisel veri niteliğinde olduğundan, KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurula şikâyet ayrıca değerlendirilebilir.
Yanlış Mercie Başvurunun Somut Bedeli
Sadece platforma bildirim yapıp beklemek, sadece kolluğa sözlü ihbarda bulunmak veya doğrudan tazminat davası açıp ceza yolunu hiç işletmemek; üçü de pratikte aynı sonucu doğurur. İçeriği kimin ürettiğine dair trafik kayıtları belirli süre saklandığından, gecikme faili tespit edilemez hâle getirebilir. Bu nedenle savcılık şikâyetinde failin tespitine yönelik somut talepler açıkça yazılmalıdır: hesabın açılışında kullanılan bilgiler, bağlantı kayıtları, ödeme izleri.
Takipsizlik Kararı Gelirse
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı dosyanın sonu değildir. İtiraz dilekçesinde kararı tekrar etmek yerine, kararın hangi delili değerlendirmediği gösterilmelidir. Örneğin trafik kayıtlarının hiç istenmemiş olması, içeriğin yayıldığı ikinci ve üçüncü hesapların araştırılmaması ya da teknik inceleme yaptırılmaması somut eksiklik olarak ileri sürülebilir. İtiraz süresi kararın tebliğine bağlı olduğundan, tebligat adresinin güncelliği baştan kontrol edilmelidir.
Kısa Değerlendirme
Deepfake dosyalarında zaman, delilden daha hızlı tükenir. Buradaki anlatım genel bilgi vermek içindir; içeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı başvuru sırasını tümüyle değiştirebileceğinden, kendi olayınız için bir hukukçuyla birlikte yol haritası çıkarmanız yerinde olur.