İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle erişimin engellenmesi gündeme geldiğinde dosyanın kaderini çoğu zaman ilk günlerde verilen iki karar belirler: başvurunun hangi mercie yöneltildiği ve dijital delilin nasıl kayıt altına alındığı. 5651 sayılı Kanun ile TCK'nın bilişim sistemlerine ilişkin 243-245. maddeleri farklı amaçlara hizmet eder; bu ayrımı gözden kaçıran talepler esasa hiç girilmeden usulden sonuçsuz kalabilir.
Talebin Niteliği Mercii Belirler
Bilişim uyuşmazlıklarında tek bir kapı yoktur. İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talepleri 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğinin karar alanına girer. Bir hesabın izinsiz ele geçirilmesi, sisteme girme veya verileri bozma iddiası ise suç isnadıdır ve Cumhuriyet başsavcılığına yöneltilir. Aynı olayın kişisel veri boyutu varsa, KVKK kapsamında önce veri sorumlusuna, sonra Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na gidilir. Bu üç yol birbirinin alternatifi değildir; biri reddedildi diye diğeri kapanmaz, ancak biri için öngörülen süre diğeri beklenirken tükenebilir.
Delil Zinciri Başvurudan Önce Kurulur
Erişim engeli talebinin en zayıf noktası, dilekçeye eklenen görüntünün kaynağının gösterilememesidir. Dosyayı hazırlarken şu sırayı izlemek işe yarar:
- İçeriğin tam adresi, erişim tarihi ve saati ayrı bir tutanakta yazılı hâle getirilir.
- Ekran görüntüsü tek başına bırakılmaz; sayfa kaynağı ve varsa arşiv kaydı birlikte saklanır.
- Elektronik dosyaların özet değeri alınarak sonradan değiştirilmediği gösterilebilir hâle getirilir.
- Trafik ve bağlantı kayıtları üçüncü kişilerin elindeyse, saklama süresi dolmadan mahkemeden yazı yazılması istenir.
- Cihaz üzerinde çalışılacaksa inceleme öncesi imaj alınır, orijinal cihaza müdahale edilmez.
İtiraz Dilekçesinde Ne İşe Yarar
İtirazda içeriğin hukuka aykırılığını genel ifadelerle anlatmak yeterli olmaz. Hangi ifadenin, hangi görselin veya hangi bağlantının hangi hakkı ihlal ettiği tek tek eşleştirilmelidir. Talebin ölçüsü de önemlidir: tüm siteye yönelik geniş bir talep, dar ve adres bazlı bir talebe göre daha kolay reddedilir. Karara itiraz edilecekse, kararı veren hâkimliğin numarasını izleyen nöbetçi hâkimliğe başvurulacağı unutulmamalı ve süre tebliğ tarihinden itibaren takvime işlenmelidir.
Yanlış Kapı Neden Telafisi Zordur
Şikâyeti savcılık yerine doğrudan hâkimliğe, kaldırma talebini hâkimlik yerine yalnızca platforma yöneltmek yalnızca zaman kaybı değildir. Bu arada bağlantı kayıtlarının saklama süresi dolabilir, içerik başka adreslere kopyalanarak çoğalabilir ve failin tespiti güçleşebilir. Bu nedenle başvuru planı yapılırken her talep için ayrı bir satır açılmalı; kime, ne zaman, hangi belgeyle başvurulduğu tek tabloda izlenmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup somut dosyanın teknik verileri sonucu değiştirebilir. İçeriğin türüne ve failin belirlenebilirliğine göre izlenecek sıra farklılaşacağından, işlem yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.