Oltalama (phishing) yoluyla hesabından para çıkan kişi genellikle tek bir başvuru yaptığını düşünür. Oysa önünde birbirinden bağımsız üç yol vardır: ceza şikâyeti, bankadan zararın karşılanması talebi ve kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesine dayanan başvuru. Bu üç yol farklı mercilere, farklı delillere ve farklı sürelere tabidir; birini diğerinin yerine kullanmak zaman kaybettirir.
İlk 48 Saatte Yapılması Gerekenler
- Bankaya derhal bildirim yapılıp işlem iptal/iade talebi kayda geçirilir; çağrı kayıt numarası alınır.
- Paranın gittiği hesap bilgileri istenir ve bloke talebi yazılı olarak iletilir.
- Cihaz üzerindeki sahte mesaj, e-posta ve bağlantı silinmeden ekran görüntüsü alınır; e-postanın başlık (header) bilgisi kaydedilir.
- Şikâyet dilekçesi hazırlanarak Cumhuriyet başsavcılığına verilir; olay saat sırasına göre anlatılır.
Ceza Boyutu ile Tazminat Boyutunun Ayrımı
TCK'nin bilişim sistemlerine yönelik suçlara ilişkin hükümleri failin cezalandırılmasını sağlar; ancak ceza mahkemesinden çıkan mahkûmiyet, zararınızı kendiliğinden karşılamaz. Failin tespit edilememesi de sık karşılaşılan bir sonuçtur. Bu nedenle tazminat talebi, faile karşı yürütülen ceza sürecinden bağımsız olarak kurgulanmalıdır. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve IP kayıtları ise tazminat dosyasında delil olarak kullanılabilir; bu yüzden dosya örneği talep edilmelidir.
Bankanın Sorumluluğu Nerede Başlar
Tartışmanın merkezinde, işlemin gerçekleştiği anda alınması gereken güvenlik tedbirlerinin yeterliliği yer alır. Olağan dışı işlem tespit mekanizmasının çalışıp çalışmadığı, doğrulama adımlarının nasıl işletildiği ve müşteriye yapılan bilgilendirmenin niteliği incelenir. Müşterinin ağır kusuru — örneğin doğrulama kodunu bilerek üçüncü kişiyle paylaşması — sorumluluk dengesini değiştirir. Bu nedenle savunma ve talep, kodun hangi koşullarda ve nasıl bir yanıltma sonucu paylaşıldığına odaklanmalıdır.
Veri İhlali Boyutu Gözden Kaçmasın
Oltalama saldırısının arkasında çoğu zaman sızdırılmış bir müşteri listesi bulunur. Saldırganın adınızı, telefon numaranızı ve bankanızı bilerek yaklaşması tesadüf değildir. Bu durumda 6698 sayılı Kanun kapsamında ilgili veri sorumlusuna başvuru ve ardından şikâyet yolu ayrıca değerlendirilmelidir. Sahte içeriğin bir internet sitesi üzerinden yayılması hâlinde ise 5651 sayılı Kanun çerçevesindeki erişim engeli mekanizması gündeme gelir; bu talep, tazminat davasından tamamen ayrı bir usulle yürür.
Yanlış Kapıya Başvurmanın Maliyeti
Bankanın sorumluluğuna dayanan talebi savcılığa anlatmak, ya da veri ihlali iddiasını tazminat dilekçesine sıkıştırmak, dosyaların hiçbirinde tam sonuç doğurmaz. Her yol için ayrı dilekçe, ayrı delil listesi ve ayrı takip takvimi oluşturulmalıdır.
Bilgilendirme
Bu metin genel bir çerçeve çizer; işlemin türü, tutarı ve doğrulama yönteminin biçimi değerlendirmeyi değiştirebilir. Dijital deliller hızla kaybolduğundan, olayın hemen ardından hukuki destek almanız sonucu belirgin biçimde etkileyebilir.