İnternette yayımlanan bir içerik nedeniyle zarara uğrayan kişilerin en sık yaptığı hata, tek bir başvuruyla hem içeriğin kaldırılmasını hem de maddi-manevi tazminatı elde edebileceğini düşünmektir. Oysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanundaki erişim engeli mekanizması ve KVKK kapsamındaki veri hakları birbirinden ayrı yollar açar ve bunların mercileri farklıdır.
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Merci
İçeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi talebi, 5651 sayılı Kanundaki usul çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yöneltilir; özel hayatın gizliliğine ilişkin acil hâllerde ise idari bir mekanizma devreye girer ve karar hâkim onayına sunulur. Bilişim sistemine girme, sistemi engelleme veya verileri bozma gibi fiiller için başvurulacak yer cumhuriyet başsavcılığıdır. Uğranılan zararın karşılanması ise hukuk mahkemelerinde açılacak ayrı bir davanın konusudur. Bu üç yolun tek dilekçeye sıkıştırılması, taleplerin bir kısmının hiç değerlendirilmemesiyle sonuçlanır.
Erişim Engeli Tazminat Anlamına Gelmez
Erişim engeli kararı alınması, içeriğin hukuka aykırı olduğunun kesin tespiti biçiminde her zaman kullanılamaz. Bu karar hızlı ve geçici koruma sağlar; tazminat davasında ise zararın varlığı, miktarı ve fiille bağlantısı ayrıca ispatlanır. Bu nedenle engel kararının alınmasıyla yetinip tazminat için gereken delilleri toplamayı erteleyen kişiler, içerik kaldırıldıktan sonra ispat imkânını büyük ölçüde kaybeder.
Delili Kaybetmeden Toplamak
- İçeriğin bulunduğu adres, tarih ve saat bilgisiyle birlikte kayıt altına alınır.
- Ekran görüntüsü yerine, mümkünse tespit tutanağı veya noter tespiti tercih edilir.
- İçeriğin yayılma boyutu: paylaşım sayısı, yorum ve alıntılar belgelenir.
- Uğranılan somut zarar: iptal edilen sözleşme, kaybedilen iş, tedavi gideri belgelenir.
- Platforma yapılan bildirim ve alınan cevaplar dosyaya eklenir.
KVKK Boyutunun Ayrı Değerlendirilmesi
İçerik kişisel veri niteliğindeyse, veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu da açıktır. Bu yol, erişim engeli veya ceza şikâyetinin yerine geçmez; idari yaptırım ve verinin silinmesi bakımından tamamlayıcı işlev görür. Aynı olayda üç yolun paralel yürütülmesi mümkündür, ancak her biri için ayrı süre ve ayrı dilekçe gerekir.
Süre Takvimi Kurmak
Bu dosyalarda süreler farklı başlangıç noktalarına bağlıdır: şikâyet süresi öğrenme anına, veri sorumlusuna başvuruda cevap süresi başvuru tarihine, tazminat talebi ise zararın ve failin öğrenilmesine bağlanır. Tek bir takvimde toplanmayan bu süreler kolayca gözden kaçar ve en güçlü talep bile usulden kapanabilir.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği ve platformun konumu izlenecek yolu değiştirebilir. Somut olayınızda hangi başvuruların paralel yürütülmesi gerektiğini bir hukukçuyla planlamanız faydalı olur.