Bir kişinin görüntüsü veya sesi yapay zekâ araçlarıyla değiştirilerek yayıldığında, mağdurun karşısında birbirinden bağımsız üç süreç bulunur: içeriğin yayından kaldırılması, ceza soruşturması ve tazminat talebi. Bu üçü ayrı mercilerde yürür; birine yapılan başvuru diğerinin yerine geçmez. Aşağıda TCK 243-245, 5651 sayılı Kanun ve KVKK çerçevesinde adım sırası anlatılmaktadır.
Birinci öncelik: delili kaybetmeden tespit
Deepfake içerikler hızla silinir veya adres değiştirir. Bu nedenle daha ilk saatlerde bağlantı adresi, yayın tarihi, hesap adı ve etkileşim sayısını gösteren kayıtların alınması gerekir. Görüntünün kaynak dosyası, üst veri bilgileri ve varsa yayılmayı sağlayan mesaj zincirleri ayrıca saklanmalıdır. Delil tespiti talebiyle mahkemeye başvurulması, sonradan içerik kaldırılsa bile dosyanın ayakta kalmasını sağlar.
İkinci adım: içeriğin erişime engellenmesi
5651 sayılı Kanun, kişilik haklarını ihlal eden içerikler bakımından içerik veya yer sağlayıcıya başvuru ve sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi kararı istenmesi yollarını düzenler. Uygulamada yapılan hata, kaldırma talebinin doğrudan savcılığa veya bir tazminat dilekçesi içinde ileri sürülmesidir. Kaldırma talebi, kendi usulüne göre ve içeriğin adresi tek tek gösterilerek yapılmalıdır.
Üçüncü adım: ceza şikâyeti
- İçeriğin niteliğine göre hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, müstehcenlik veya şantaj gibi suç tipleri gündeme gelebilir.
- Hesabın ele geçirilmesi veya sistemin izinsiz kullanılması söz konusuysa TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları değerlendirilir.
- Şikâyet dilekçesi Cumhuriyet başsavcılığına verilir; failin bilinmediği durumda IP ve abone bilgisi araştırması talep edilir.
Dördüncü adım: tazminat talebi
- Manevi tazminat için kişilik hakkına yapılan saldırının kapsamı ve yayılma alanı belgelenir.
- Maddi zarar varsa gelir kaybı, iptal edilen iş ilişkileri ve itibar onarımı için yapılan harcamalar gösterilir.
- İçeriğin yayılmasında rol alan hesap sahipleri ve paylaşan üçüncü kişiler bakımından sorumluluk ayrı ayrı değerlendirilir.
- Talep, ceza dosyasının sonucunu beklemeden açılabilir; ancak ceza dosyasındaki tespitler dosyaya sunulabilir.
KVKK boyutu ayrı bir kanaldır
Kişinin görüntüsü ve sesi kişisel veridir; içeriği işleyen bir veri sorumlusu varsa KVKK kapsamında ayrıca başvuru yapılabilir. Bu kanal, ceza şikâyeti veya tazminat davasının alternatifi değil tamamlayıcısıdır ve kendi başvuru sırası ile sürelerine tabidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Deepfake dosyalarında delilin ömrü kısa olduğundan, içeriği fark ettiğiniz anda hukuki destek almanız önem taşır.