Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerin yayılması, mağdur açısından aynı anda birden fazla hukuki yolu gündeme getirir. TCK 243-245 kapsamındaki bilişim suçları, 5651 sayılı Kanun uyarınca içeriğe erişimin engellenmesi ve KVKK ekseninde veri koruma başvurusu birbirinden ayrı süreçlerdir. Tazminat talebi ise bunların yanında, kendi usulüyle yürür.
İlk 24 Saat: İçerik Kaybolmadan Kayıt Almak
Deepfake dosyalarında en kırılgan unsur delildir; içerik kısa sürede silinebilir veya adres değiştirebilir. Bu nedenle şikâyetten önce şu kayıtlar alınmalıdır:
- İçeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi ve hesap bilgileri
- Video ve ses dosyasının indirilmiş hâli ile dosya özet değerinin çıkarılması
- Yorumlar, paylaşım sayısı ve yayılma zinciri
- Noter tespiti veya güvenilir bir elektronik tespit kaydı
- Mağdurun aynı tarihte nerede olduğunu gösteren karşı deliller
Üç Ayrı Yol, Üç Ayrı Merci
Cezai süreç, cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetle başlar. İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi talebi ise kişilik haklarının ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Kişisel verinin hukuka aykırı işlendiği yönündeki iddia bakımından ise önce veri sorumlusuna başvurulur, sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurumuna şikâyet edilir. Manevi ve maddi tazminat talebi bunlardan bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Bu dört kapıyı tek dilekçeyle geçmeye çalışmak, en sık görülen ve en çok zaman kaybettiren hatadır.
Tazminat Talebini Somutlaştırmak
Manevi tazminatta ihlalin ağırlığı; içeriğin yayılma genişliği, mağdurun tanınırlığı, içeriğin cinsel veya siyasi nitelik taşıyıp taşımadığı ve failin ısrarı üzerinden değerlendirilir. Maddi zarar iddiası varsa iş kaybı, iptal edilen sözleşmeler ve itibar onarımı için yapılan giderler belgelenmelidir. Failin kimliği belirsizse, önce ceza soruşturmasındaki tespitlerin beklenmesi tazminat dosyasını güçlendirebilir.
Sıra Takibi
- Delil kaydı alınır ve yedeklenir.
- Erişim engelleme talebi hazırlanır; içerik çoğaldıkça adres listesi güncellenir.
- Suç duyurusu yapılır; içerik sağlayıcı ve platform kayıtlarının istenmesi talep edilir.
- Veri koruma başvurusu ayrı bir dosya olarak yürütülür.
- Tazminat davası, fail belirlendikçe kapsamı genişletilebilecek biçimde kurgulanır.
Uyarı
Bu alanda teknoloji ve uygulama hızla değişmekte, aynı içerik farklı platformlarda farklı sonuç doğurabilmektedir. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. İçerikle karşılaştığınız gün hukuki destek almanız, hem delilin korunması hem de sürecin doğru sırayla yürütülmesi bakımından belirleyicidir.