Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağdurun üç ayrı hedefi vardır: içeriğin yayından kaldırılması, failin cezalandırılması ve zararın tazmini. Bunların her biri farklı bir makama gider ve aynı dilekçeyle yürütülemez. Yanlış kapıyı çalmak, içerik yayılırken günlerin boşa geçmesi anlamına gelir.
Önce Delili Sabitleyin
- İçeriğin bulunduğu bağlantı adresini, hesap adını ve yayın tarihini kaydedin.
- Ekran görüntüsü yeterli değildir; sayfanın kaynak bilgisiyle birlikte tarih damgalı kaydı alınmalıdır.
- Mümkünse noter aracılığıyla tespit yaptırın; içerik silinse dahi bu kayıt dosyada kalır.
- Görüntünün üretilmiş olduğunu gösteren teknik emareleri not edin; inceleme sonradan bilirkişi tarafından yapılacaktır.
- Paylaşımı yapan hesapla aranızdaki önceki yazışmaları ayrı bir dosyada toplayın.
Cezai Yol: Hangi Suç, Hangi Makam
Suç duyurusunun muhatabı Cumhuriyet başsavcılığıdır. Deepfake içerik tek bir suç tipine sığmaz; olayın şekline göre Türk Ceza Kanununda düzenlenen hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi veya yayılması, şantaj ve müstehcenlik hükümleri gündeme gelebilir. İçeriğin bir bilişim sistemine hukuka aykırı girilerek elde edilmesi hâlinde TCK'nın 243-245. maddelerinde düzenlenen bilişim suçları ayrıca değerlendirilir. Şikayete bağlı suçlarda kanuni şikayet süresi işlediğinden, failin ve fiilin öğrenildiği tarih dosyanın ilk sayfasına yazılmalıdır.
İçeriğin Kaldırılması: Ayrı Bir Hat
Yayının durdurulması, savcılıktan değil sulh ceza hâkimliğinden istenir. 5651 sayılı Kanun, içerik nedeniyle kişilik hakları ihlal edilenlere içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi yolunu açar; özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlinde daha hızlı işleyen özel bir usul öngörülmüştür. Bu başvuru, ceza soruşturmasının sonucunu beklemeden yapılabilir ve yapılmalıdır. Erişim engelinin kapsamı da önemlidir: tüm siteye değil, ihlale konu içeriğin adresine yönelik talep daha isabetli sonuç verir.
Veri Koruma Boyutu
Kişinin yüzü ve sesi kişisel veridir; bunların hukuka aykırı işlenmesi 6698 sayılı Kanun kapsamında ayrı bir başvuru hakkı doğurur. Bu yolda önce veri sorumlusuna başvurulur, sonuç alınamazsa Kurula şikayet edilir. Kurul yolu cezai sorumluluğun yerine geçmez; idari yaptırım ve verinin silinmesi bakımından tamamlayıcı işlev görür.
Üç Yolu Aynı Anda Yürütmek
- Aynı gün: sulh ceza hâkimliğine erişim engeli talebi ve platforma bildirim.
- İlk hafta: savcılığa suç duyurusu, delil tespiti ekleriyle.
- Paralel: veri sorumlusuna başvuru ve gerekiyorsa Kurul şikayeti.
- Sonrasında: kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat davası.
Yazılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; içeriğin niteliği, yayın yeri ve failin belirlenebilirliği izlenecek yolu değiştirir. Dijital delil hızla kaybolabildiğinden, olayın öğrenildiği gün hukuki destek alınması önem taşır.