Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtlarında mağduriyetin en belirgin özelliği yayılma hızıdır. Bir deepfake içeriği tek bir platformdan kaldırılsa dahi, kopyaları başka adreslerde çoğalmaya devam eder. Bu nedenle usul planı, tek bir kaldırma talebi üzerine değil; delil sabitleme, kaldırma ve sorumluluk tespiti olmak üzere üç eş zamanlı hat üzerine kurulmalıdır.
Hat 1 — İçeriği Kaldırmadan Önce Sabitlemek
Uygulamadaki en pahalı hata, içeriği bir an önce sildirme telaşıyla kaydını almadan bildirim yapmaktır. İçerik kaldırıldığında, aleyhe kullanılan materyalin varlığını ispat etmek zorlaşır. Sabitlemede içeriğin bulunduğu tam adres, yayın tarihi, paylaşan hesabın bilgileri, görüntüleme sayısı ve varsa yorumlar birlikte kaydedilmelidir. Teknik incelemeye esas olacak dosyanın orijinal hâliyle indirilmesi, sonraki bilirkişi değerlendirmesi bakımından sıkıştırılmış ekran kaydından daha değerlidir.
Hat 2 — Kaldırma Talebinin Doğru Mercie Yöneltilmesi
5651 sayılı Kanun, hukuka aykırı içerik bakımından platforma doğrudan başvuru ve hâkimlik kararıyla içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi yollarını birlikte tanır. Kişilik hakkı ihlali ile özel hayatın gizliliğinin ihlali hâlleri farklı usullere tabidir; ikinci hâlde gecikmesinde sakınca bulunan durumlar için daha hızlı bir mekanizma öngörülmüştür. Talep dilekçesinde hangi hâle dayanıldığının açıkça belirtilmesi, dosyanın merci değiştirmesini önler.
Kopyalar İçin Tek Tek Değil, Liste Hâlinde
Aynı içeriğin farklı adreslerdeki kopyaları için ayrı ayrı başvurmak yerine, tespit edilen tüm adresleri tek dilekçede listelemek hem süre hem sonuç bakımından etkilidir. Yeni kopyalar çıktıkça listenin güncellenmesi ve ek talep sunulması gerekir.
Hat 3 — Ceza ve Kişisel Veri Sorumluluğu
Deepfake içeriği, üretiliş amacına göre birden çok hukuki başlığa temas eder: kişinin onurunu hedef alan paylaşımlarda hakaret, görüntü ve ses kayıtlarının izinsiz işlenmesinde kişisel verilere ilişkin suçlar, sistemin ele geçirilmesi söz konusuysa TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri gündeme gelebilir. Ayrıca kişisel veri işleme boyutu KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve Kurul'a şikâyet yolunu açar. Bu kanallar birbirinin alternatifi değildir; ancak her birinin kendi süresi vardır.
Süre Planında Kırılma Noktaları
- Platform bildirimine verilen cevabın beklenme süresi ile hâkimliğe başvuru arasındaki geçiş anı
- Yer sağlayıcı yurt dışındaysa, doğrudan başvurunun sonuçsuz kaldığının belgelenmesi
- Trafik ve erişim kayıtlarının saklama süresinin dolmasından önce müzekkere talebi
- Tazminat talebi bakımından öğrenme tarihinin kayıt altına alınması
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. İçeriğin niteliği, yayıldığı platform ve failin belirlenip belirlenemediği izlenecek yolu değiştirdiğinden, somut olayınızda profesyonel bir değerlendirme almanız daha güvenli olacaktır.