Oltalama yoluyla yapılan dolandırıcılıkta mağdurun karşısında genellikle üç ayrı muhatap bulunur: fail, paranın geçtiği finansal kuruluş ve verinin ele geçirildiği platform. Bu üçüne yönelik talepler aynı dilekçeyle ve aynı mercie sunulamaz. Zararın giderilmesi, hangi adımın hangi sırayla atıldığına bağlıdır.
İlk Saatlerin Belirleyiciliği
Oltalama olaylarında paranın izini sürme imkânı zamanla hızla azalır. Bu nedenle işlemin fark edildiği anda bankaya yazılı bildirim yapılması ve savcılığa şikâyette bulunulması, sonraki tüm aşamaların dayanağını oluşturur. Sözlü olarak çağrı merkezine yapılan bildirim delil üretmez; başvurunun kayıt numarası ve saati mutlaka alınmalıdır.
Delil Setinin Kurulması
- Sahte siteye yönlendiren mesaj, e-posta veya bağlantının kendisi; gönderici bilgisiyle birlikte.
- Hesap hareketleri ve gerçekleşen işlemlere ait dekontlar.
- Doğrulama kodlarının hangi kanaldan ve hangi saatte geldiğine dair kayıtlar.
- Cihaza ilişkin inceleme gerekiyorsa cihazın sıfırlanmadan muhafaza edilmesi.
- Paranın aktarıldığı hesaplara ilişkin bilgiler; bu veriler kural olarak soruşturma yoluyla elde edilir.
Üç Hattın Ayrı Yürütülmesi
- Ceza hattı: Fiil TCK kapsamında dolandırıcılık ve bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlar bakımından değerlendirilir; şikâyet savcılığa yapılır.
- Finansal hat: Kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği ayrı bir tartışmadır; buradaki talep sözleşmesel ilişkiye ve sorumluluk hükümlerine dayanır.
- Veri hattı: Kişisel verilerin ele geçirilmesinde ihlalin kaynağı bir veri sorumlusuysa 6698 sayılı Kanun kapsamındaki başvuru yolu ayrıca işletilir.
Kusur Tartışması ve Talebin Kurulması
Bu dosyalarda merkezi tartışma, zararın hangi ölçüde hangi tarafa yükleneceğidir. Mağdurun doğrulama kodunu paylaşıp paylaşmadığı, sistemde olağandışı işlem tespiti yapılıp yapılmadığı ve güvenlik uyarılarının niteliği birlikte değerlendirilir. Talep dilekçesi bu nedenle soyut mağduriyet anlatımı yerine, işlem saatleri ve sistem davranışları üzerinden kurulmalıdır. Haksız fiile dayalı taleplerde zamanaşımının öğrenme anına bağlandığı da gözden kaçırılmamalıdır.
Sıklıkla Yapılan Yol Hatası
Mağdurlar çoğunlukla aylarca banka içi itiraz süreçlerini bekler, ardından doğrudan tazminat davası açar. Oysa soruşturma dosyasındaki teknik tespitler olmadan açılan davada ispat yükü çok ağırlaşır. Aynı şekilde tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde başvurulacak merci ile genel hükümlere tabi ilişkilerdeki merci farklıdır; bu ayrım gözetilmezse dosya görev yönünden reddedilir.
Yukarıdaki anlatım genel çerçevedir. İşlemin türü, kullanılan kanal ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, adımları atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte planlamanız önerilir.