İnternet üzerindeki bir içerik nedeniyle hak ihlali yaşandığında ilk refleks genellikle platforma şikâyet göndermek olur. Oysa 5651 sayılı Kanun çerçevesinde birden fazla başvuru hattı vardır ve bunların her biri farklı sonuç, farklı süre ve farklı bir merci anlamına gelir. Hattın yanlış seçilmesi, içerik yayılmaya devam ederken haftaların kaybedilmesine yol açar.
Üç Ayrı Hat, Üç Ayrı Sonuç
- Uyar-kaldır hattı: İçerik sağlayıcıya veya yer sağlayıcıya doğrudan yapılan talep. Hızlıdır, ancak muhatabın iradesine bağlıdır.
- Hâkimlik hattı: Kişilik hakkı ihlali iddiasıyla sulh ceza hâkimliğinden içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı istenmesi. Karar duruşmasız ve kısa sürede verilir.
- Ceza hattı: Fiil aynı zamanda hakaret, tehdit, özel hayatın ihlali veya bilişim sistemine girme gibi bir suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet.
Bu hatlar birbirinin alternatifi değildir; çoğu dosyada paralel yürütülmeleri gerekir. Ancak kaldırma kararı ile ceza soruşturması aynı şey değildir ve savcılığa yapılan şikâyet tek başına içeriği yayından kaldırmaz.
Delili Kaybetmeden Sabitlemek
İçerik her an silinebileceği için delil tespiti başvurudan önce gelir. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabilir; tam URL, yayın tarihi, hesap kimliği ve mümkünse tespit tutanağı birlikte saklanmalıdır. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümlerinin tartışılacağı dosyalarda trafik ve bağlantı kayıtlarının belirli süreler sonunda silindiği unutulmamalı, kayıt talebi gecikmeden yapılmalıdır. Kişisel veri boyutu varsa KVKK kapsamındaki başvuru yolu ayrıca değerlendirilir.
Süre Planının İskeleti
- İçerik sabitlenir ve tam adres listesi çıkarılır.
- Uyar-kaldır talebi gönderilir, tebliğ/iletim kaydı saklanır.
- Sonuç alınamazsa hâkimlik başvurusu için dilekçe ve ekler hazırlanır.
- Karar sonrası uygulamanın gerçekten yapılıp yapılmadığı takip edilir.
- Karara itiraz veya kapsam genişletme ihtiyacı için ikinci dilekçe hazır tutulur.
Yanlış Merci Riski Nerede Doğuyor?
En sık görülen hata, kişilik hakkı ihlaline dayalı taleple özel hayata ilişkin talebin aynı usule tabi sanılması ve başvurunun tümüyle yanlış makama yöneltilmesidir. Aynı şekilde, yalnızca URL bazlı karar verilebilecek bir olayda alan adının tamamına yönelik talep kurulması da ret gerekçesi doğurabilir. Talebin kapsamını dar ve ölçülü kurmak, sonuç alma ihtimalini artırır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğin niteliği, yayıncının yurt içinde veya yurt dışında bulunması ve ihlalin ağırlığı izlenecek yolu değiştirebilir; hızlı hareket edilmesi gereken dosyalarda bir hukukçuyla birlikte çalışmak yararlı olacaktır.