Bir veri ihlali fark edildiğinde ilk saatlerde yapılanlar, aylar sonra dosyanın sonucunu belirler. Loglar döner, ekran görüntüleri tartışmalı hâle gelir, cihaz üzerindeki izler değişir. Bu rehber, TCK 243-245, 5651 ve KVKK ekseninde delil zincirinin nasıl kurulacağını ve hangi başvurunun hangi sırayla yapılacağını anlatır.
İlk 72 Saatte Yapılması Gerekenler
- Etkilenen sistem üzerinde işlem yapmadan önce durumu tespit et; düzeltme amacıyla yapılan müdahaleler iz kaybına yol açabilir.
- Sunucu ve uygulama loglarının saklama süresini kontrol et, gerekiyorsa ayrı bir kopya al.
- Ekran görüntülerini tarih, saat ve kaynak adres bilgisiyle birlikte kaydet.
- Olayı kimin, ne zaman, hangi kanaldan öğrendiğini yazılı olarak tutanağa bağla.
Delil Zinciri Neden Kopar
Bilişim dosyalarında delilin kendisi kadar, ele geçiriliş biçimi de tartışılır. Tek başına bir ekran görüntüsü, verinin kaynağını ve bütünlüğünü göstermediği için zayıf kalır. Bütünlük değeri alınmış imaj kayıtları, zaman damgalı çıktılar, erişim kayıtları ve trafik bilgileri birlikte sunulduğunda zincir güçlenir. 5651 sayılı Kanun kapsamında tutulan erişim kayıtlarının belirli bir süre saklandığı gözetilerek, talep yazısı gecikmeden gönderilmelidir. Hukuka aykırı yolla elde edilen kayıtların ispat değeri ayrıca tartışılacağından, karşı tarafın cihazına izinsiz erişim gibi yöntemlerden kaçınılmalıdır.
Üç Ayrı Merci, Üç Ayrı Amaç
- Cumhuriyet başsavcılığı: sisteme girme, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme veya yayma iddialarında ceza soruşturması için.
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu: veri sorumlusunun yükümlülüklerine aykırılık ve idari yaptırım boyutu için.
- Sulh ceza hâkimliği ve ilgili idari yol: yayılan içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi taleplerinde.
Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; biri sonuçlanmadan diğeri beklenmez. Sık görülen hata, savcılığa yapılan şikâyetin içeriğin kaldırılmasını da sağlayacağı beklentisiyle içerik yolunun hiç işletilmemesidir.
Şikâyet Dilekçesini Teknik Olarak Kurmak
Dilekçede olay anlatımı teknik bir kronolojiyle desteklenmelidir: ilk anormal erişimin zamanı, kullanılan adresler, etkilenen kayıt sayısı ve veri kategorileri. Faili bilinmeyen dosyalarda talep bölümü, hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiğini somut olarak göstermelidir. Genel ifadelerle yazılan dilekçeler, soruşturmanın kapsamını daraltır.
Kapanış
Veri ihlali dosyalarında teknik gerçeklik ile hukuki nitelendirme birlikte yürür. Olayın kapsamı, verinin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, ilk müdahale kararlarını hukuki destekle birlikte almanız, sonradan telafisi güç kayıpları önler.