Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve seslerde zamanla yarışılır. İçerik yayıldıkça hem zarar büyür hem de kaynağa ulaşmayı sağlayacak veriler silinir. TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri, 5651 sayılı Kanun ve KVKK, bu tür olaylarda birbirinden farklı üç kapı açar; hangisinin önce çalınacağı sonucu doğrudan etkiler.
Önce Tespit, Sonra Talep
Bir içerik hakkında kaldırma kararı alınsa bile, kaldırılan içeriğin sonradan ispatı zorlaşır. Bu nedenle usul planının ilk adımı delilin kalıcı hâle getirilmesidir:
- İçeriğin bulunduğu adresin tam bağlantısı, ekran görüntüsü ve yayın tarihi kaydedilir.
- Dosyanın kendisi indirilerek özet (hash) değeri alınır; sonradan değiştirilmediği böyle gösterilir.
- Mümkünse noter huzurunda veya elektronik tespit yoluyla bir tutanak oluşturulur.
- İçeriği paylaşan hesapların profil bilgileri ve etkileşim sayıları ayrıca belgelenir.
Üç Ayrı Kapı, Üç Ayrı Merci
Kişilik hakkı ihlali sebebiyle erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içeriklerde ise doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvuru imkânı bulunur ve bu yol daha hızlı işleyebilir. Sahte içerik kişisel veri işleme boyutu taşıyorsa veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet hattı devreye girer. Suç boyutu için ise Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet gerekir. Talebi tek bir mercie yığmak, hem gecikme hem de görev yönünden ret demektir.
Failin Tespiti İçin Zaman Kritik
- Şikâyet dilekçesinde IP kayıtlarının ve bağlantı verilerinin ilgili sağlayıcılardan istenmesi açıkça talep edilir.
- Platformun yurt dışı merkezli olması hâlinde temsilci üzerinden yapılacak bildirim ayrıca planlanır.
- İçeriğin ilk yayımlandığı hesap ile yeniden paylaşan hesaplar sorumluluk bakımından ayrıştırılır.
- Ödeme veya reklam geliri varsa mali iz takibi ikinci bir kanal açar.
- Kaldırma kararının uygulanıp uygulanmadığı belirli aralıklarla kontrol edilir.
Teknik Rapor Ne Zaman İstenmeli?
Görüntünün sentetik olduğunun ortaya konması, çoğu dosyada uzman incelemesini zorunlu kılar. Bu incelemenin isabetli olabilmesi için orijinal dosyanın meta verileriyle birlikte sunulması gerekir; sosyal medyadan tekrar indirilen sıkıştırılmış kopyalar, üretim izlerinin çoğunu siler. Uzman görüşü talebinin dava veya soruşturma takvimiyle uyumlu zamanlanması, sürecin uzamasını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut olayda hukuki destek alınması önerilir.